نگرش زائرین آستان قدس رضوی نسبت به مردم مشهد با رویکرد توسعه گردشگری شهرهای مذهبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار جامعه‌شناسی علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

گسترش گردشگری در مناطق مختلف سبب شده گردشگری به‌منزله بزرگ‌ترین صـنعت جهـان معرفـی شود. فضای مناسب گردشگری منجر به رشد اقتصاد منطقه و ناحیه‌ می‌شود و بازتولید آن بر سازوکارهای فرهنگـی و رفتارهای مردم در منطقه تأثیرگـذار اسـت. روش تحقیق این پژوهش پدیدارشناسی است. برای جمع‌آوری داده‌ها نمونه‌گیری از 37 مشارکت‌کننده که بین سنین 19 تا 65 سال بودند، مصاحبه نیمه­ساختاریافته گرفته‌ شده است و برای تحلیل داده­ها از روش تحلیل تماتیک استفاده شد. یافته‌ها در زمینه بسترهای معنایی شامل 30 گزاره مرتبط با نگرش زائران را نشان می‌دهد که به پنج زیرمضمون معنایی تقلیل یافتند و در سه حوزه طبقه‌بندی شدند. این سه حوزه عبارتند از نگرش فردی (سامانه‌ی بودن نگرش)، خانواده (چرخشی بودن عوامل شکل‌دهنده به نگرش) و جامعه (روابط ساختاری میان بسترهای معنایی که نگرش را تداوم می‌بخشند). توجه به نگرش زائران و نسبت آن با گردشگری منطقه، نقش کلیدی در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های فرهنگی- اجتماعی دارد که در این زمینه باید به روابط ساختاری، چرخشی و چند علتی توجه شود.

کلیدواژه‌ها


- پوررجبی، میلاد (۱۳۹۷).  "نقش مدیریت محیط زیست شهری بر ترویج صنعت گردشگری (مورد مطالعه: شهرستان صومعه‌سرا، استان گیلان)". در: مجموعه مقالات برگزیده اولین کنفرانس بین­المللی جامعه و محیط زیست. تهران: دانشگاه تهران: 178-196.##-پوررجبی، میلاد؛ مجدی، علی­اکبر (1398). "عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی در مناطق حاشیه­نشین شهر مشهد". مطالعات فرهنگی - اجتماعی خراسان، دوره 13، ش 4 (پاییز): 35-60.##- پوررجبی، میلاد؛ میرزایی، حسین؛ یداللهی­زاده، محمدجواد (1398). "راهبردهای برنامه­ریزی صنایع فرهنگی بومی؛ رویکردها، اصول و الگو". فصلنامه راهبرد اجتماعی- فرهنگی، دوره 32، ش 8 (زمستان): ۹۷-۱۲۵.##- قبادی، علیرضا؛ پوررجبی، میلاد (1397). "نقش مدیریت شهری بر توسعه صنعت گردشگری شهر صومعه سرا". فصلنامه توسعه پایدار محیط جغرافیایی، دوره 1، ش 2 (بهار): 68-84.##- کشاورز، رضا؛ دلبری، سیدمهدی (1396). "مطالعه تأثیرات فرهنگی و اجتماعی زیارت امام رضا (ع) در تبادل و ارتقای فرهنگی جوامع مسلمان". فصلنامه فرهنگ رضوی، دوره 26، ش 18 (زمستان): 37-62.##- نودهی، فرامرز، و دیگران (1394). "فراسوی دوگانه زائر-گردشگر؛ گونه‌شناسی تجربه سفر زائران مرقد منور امام رضا (ع)".  فصلنامه راهبرد اجتماعی- فرهنگی، دوره 26، ش 15 (بهار): 193-218.##
- Adongo, C. A.; Taale, F.; Adam, I. (2018). “Tourists' values and empathic attitude toward sustainable development in tourism”. Ecological Economics, Vol. 14, No. 1: 251-263.##- Ambroz`, M. (2008). “attitudes of local residents towards the development Of tourism In slovenia: The case of the primorska, dolenjska, gorenjska and ljubljana regions”. Anthropological Notebooks, Vol. 14‌, No. 1: 63–79‌.##- Bender, M. Y.; et al. (2009). “Local residents' attitudes toward potential tourism development: the case of Ansted”. Tourism economics, Vol. 42, No. 3: 85-94.##- Brida, J. G.; Nogare, C. D.; Scuderi, R. (2017). “Learning at the museum: Factors influencing visit length”. Tourism Economics, Vol. 23, No. 2: 281–294.##- Chen, C. F.; Chen, F. S. (2010). “Experience quality, perceived value, satisfaction and behavioral intentions for heritage tourists”. Tourism Management, Vol. 31, No. 129:19-35##- Corbin, J.; Strauss, A. (2008). “Basics of qualitative research development”. Journal of Ann. Tour. Res, Vol. 57, No. 2: 234–278.##- Evrim, Ü. (2013). "Urban tourism‌ promotion‌: What‌ makes the difference". Journal of SocialSciences, Vol. 1, No. 5: 17-27.##- Huang, Z.; Miao, L. (2016). “Illegitimate customer complaining behavior in hospitality service encounters: A frontline employee perspective”. Journal of Hospitality & Tourism Research, Vol. 40, No. 6: 655–684.##- Jucan, C. N.; Jucan, M. S. (2013). “Travel and tourism as a driver of economic recovery”. Procedia Economics and Finance, Vol. 6, No. 1: 81-88.##- Kim, J. E.; Pennington-Gray, L. (2003). “Perceptions of tourism development: the case of Micanopy, Florida.” Tourism Management, Vol. 12, No. 2: 170-176.## - Meleddu, M.; Paci, R.; Pulina, M. (2015). “Repeated behaviour and destination loyalty”. Tourism Management, Vol. 50, No. 1: 159–171.##- Merriam, S. B. (1998). “Qualitative research and case study applications in education. Revised and expanded from” Case study research in education.” Jossey-Bass publishers Management, Vol. 42, No. 4: 169–171.##- Mohammadi, M.; khalifah, Z. (2010). “Local people perceptions toward social, Economic and environmental‌ impacts‌ of tourism in Kermanshah (Iran) “. Asian social science, Vol. 6, No. 11: 220-235.##- Monterrubio, J. C.; Bello, A. (2011). “Local community attitudes towards the impact‌ of‌ tourism on prostitution”. Journal of Tourism, Vol. 12, No. 4: 13-20.##- Murphy Peter, E. (1985). Tourism: A community approach. London: routledge.##- Ndivo, R. M.; cantoni, L. (2016). “Rethinking local community involvement in tourism development”. Annals of tourism research, Vol. 6, No. 7: 275-278.‏##- Pisonero, R. D. (2011). “Actuation and promotion mechanisms of‌ urban‌ tourism‌: The case of seville (Spain‌)”. Turizam‌, Vol. 15, No. 1: 26 - 39.##- Popescu, R. I.; Corbos, R. A. (2010). “The role of urban tourism in the strategical development of brasov‌ area”‌. Theoretical‌ and empirical researches in urban Management, Vol. 7, No. 16: 69-85.##- Pourrajabi, M.; Asgharpour Masouleh, A. (2019). “The meaning of money among young students: A phenomenological study”. Sociological studies of youth, Vol. 10, No. 33: 93-106.##- Rastegar, H. (2009). “Tourism development and residents' attitude: A case study of Yazd”. Journal of‌ tourism‌, Vol.‌ 5, No. 2: 203-211.##- Ryu, J. S.; L'Espoir Decosta, J. N. P.; Andéhn, M. (2016). “From branded exports to traveler imports: Building destination image on the factory floor in South Korea”. Tourism Management, Vol. 52, No. 1: 298-309.##- Sanchez‌, A. V.; Amp, O. (2009). “Residents attitudes towards tourism development in the spanish province of Huelva”. Narodnostopanski Arhiv, Vol. 12, No. 34: 31‌-63.##- Scott, N.;  Cooper, C. (2010). “Innovation for sustainable urban tourism: Some thoughts on best practice”. Revista de administração pública, Vol. 44, No. 5:1171-1190.##- Shank, G. D. (2006). Qualitative research: A personal skills approach. New jersey: Pearson merrill prentice hall.##- Teye, V.; Sirakaya, E.; Sönmez, S. F. (2002). “Residents' attitudes toward tourism development”. Annals of tourism research, Vol. 29, No. 3: 668-688.##- Yasong, W.; Robert, E. P. (2008). “Residents’ Attitudes toward tourism‌ and‌ perceived personal benefits in a rural community”. Journal of Travel Research, Vol. 12, No. 2: 131-211.##- Wang, Y.; Pfister, R. E.; Morais, D. B. (2006). “Residents’ attitudes toward tourism development: a case study of washington”. Tourism Management, Vol. 23, No. 4: 411-418.##