وقف علمی و تأثیر آن در توسعه فرهنگی بیرجند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیأت علمی پژوهشکده علوم تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 مربی تاریخ ایران اسلامی/ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند

10.22034/fakh.2020.219809.1392

چکیده

وقف علمی و تأثیر آن در توسعه فرهنگی بیرجند

چکیده

یکی از سنت های مهم و مورد تأکید در اسلام، سنت حسنه ی وقف و امور خیریه است. فرهنگ وقف و پایبندی به این سنت حسنه در بیرجند از گذشته های دور تاکنون جاری و ساری بوده و مصادیق گوناگون وقف سنتی و مدرن در این پهنه ی جغرافیایی درخور توجه و امعان نظر است.در میان گونه های مختلف وقف، اعم از سنتی و مدرن، وقف علمی حائز پیشینه ی دراز دامنه با کارکردهای اجتماعی و فرهنگی است. مطالعات مربوط به تاریخ وقف و امور خیریه در بیرجند مبیّن وجود شواهد و مصادیق متعدد از اقدامات واقفان علمی در سطوح مختلف فرهنگی - اجتماعی است. در مطالعات مربوط به وقف بویژه وقف علمی طبقه بندی و نوع شناسی که درعلوم مطرح است فواید متعددی دارد. یکی از مهم ترین فواید این گونه از مطالعات، آشنایی با کارکردها و دستیابی راحت‌تر به تأثیرات وقف در حوزه‌های مختلف اجتماعی است.
مقاله حاضر با هدف بررسی گونه ها و مصادیق مختلف وقف علمی در بیرجند با روش توصیفی- تحلیلی نگاشته شده است. یافته های حاصل از این بررسی نشان می دهد که هویت فرهنگی این شهر، برآیند تکوین و توسعه گونه های مختلف وقف علمی در قالب های سنتی و مدرن است. دستاورد دیگر این بررسی حاکی از تنوع پایگاه اجتماعی و جنسیتی واقفان علمی در منطقه می باشد که این امر نیز مبیّن ظرفیت های این خطه از نظر سرمایه های اجتماعی و فرهنگی است.
واژگان کلیدی: وقف علمی،، بیرجند، مدرسه شوکتیه.


کلیدواژه‌ها