مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان

مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان

نقش خودپنداره بر کیفیت زندگی و مهارت‌های اجتماعی دانشجویان افغانستانی دانشگاه بیرجند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیارگروه علوم تربیتی.دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی .دانشگاه پیام نور. تهران. ایران
2 استادیار گروه جامعه شناسی . دانشکده علوم اجتماعی. دانشگاه پیام نور . تهران. ایران
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی. دانشگاه پیام نور . تهران . ایران
چکیده
خودپنداره یکی از مفاهیم کلیدی در روان‌شناسی محسوب می‌شود و مجموعه‌ای از باورهای مثبت یا منفی است که شخص نسبت به خود دارد. با توجه به نگرانی‌ها و دغدغه‌های یک تبعه‌ی خارجی در حال تحصیل در ایران، مطالعه و بررسی خودپنداره‌ی شکل‌گرفته دارای اهمیت به نظر می‌آید؛ براین‌اساس هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه‌ی بین خودپنداره با دو متغیر کیفیت زندگی و مهارت‌های اجتماعی دانشجویان افغانستانی دانشگاه بیرجند است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی،  روش آن توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه‌ی مورد بررسی شامل دانشجویان افغانستانی مشغول به تحصیل در دانشگاه بیرجند به تعداد470 نفر بوده است که از این تعداد 212 دانشجو به روش دردسترس انتخاب شدند. داده‌های پژوهش به کمک آزمون خودپنداره‌ی تنسی با ضریب پایایی 92/0، پرسش‌نامه‌ی کیفیت زندگی 26 آیتمی (WHOQOL-BREF) با ضریب پایایی 82/0 و پرسش‌نامه‌ی مهارت‌های اجتماعی ایندربیتزن و فوستر با ضریب پایایی 84/0 گردآوری و با آزمون رگرسیون چندمتغیری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد خودپنداره با مجموعه مؤلفه‌های کیفیت زندگی در سطح 05/0P< و با مجموعه مؤلفه‌های مهارت‌های اجتماعی در سطح 05/0P< رابطه‌ی معناداری دارد. همچنین خودپنداره به صورت هم‌زمان با مؤلفه‌های دو متغیر کیفیت زندگی و مهارت‌های اجتماعی رابطه‌ی معناداری در سطح 05/0P< دارد. پس می‌توان، با بهبود کیفیت زندگی و افزایش مهارت‌های اجتماعی این گروه از دانشجویان، خودپنداره‌ی آنان را تحت‌تأثیر قرار داد. پیشنهاد می‌شود پژوهشگران علاقه‌مند به بررسی خودپنداره و عوامل مؤثر بر آن در میان دانشجویان افغانستانی به روش عمیق‌تر کیفی بپردازند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Role of Self-Concept in the Relationship Between Quality of Life and Social Skills of Afghan Students at University of Birjand

نویسندگان English

khadijeh Alipour Moghaddam 1
mohammad ali talebi 2
aida alizadeh birjandi 3
1 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran
3 M.A. Graduate in Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

 Introduction
In recent decades, academic migration has emerged as a pivotal trend in higher education, with students increasingly pursuing studies abroad. In Iran, approximately 23,000 international students are enrolled, predominantly from Afghanistan (Mousavi, 2019). UNESCO data from 2013 indicates that around 17,000 Afghan students were studying overseas, with 53% enrolled in Iranian institutions (Staff, 2016). Given the unique challenges migrant students face in foreign academic environments, understanding their self-concept is critical. Self-concept, encompassing an individual's positive or negative beliefs about themselves, significantly influences their social and psychological adjustment (Hosseinian, Ghasemzadeh, Anousheh, & Rasouli, 2014). Factors such as family dynamics, educational settings, peer feedback, and cultural values shape self-concept (Abouei, 2019).
Quality of life, a multifaceted construct, includes physical, psychological, social, spiritual, and health-related dimensions, influenced by social interactions and personal competencies (Rajabli, 2019). Research highlights a connection between self-concept and quality of life (Vaquero-Solís et al., 2021; Mirakbarzadeh, Khanjarkhani, & Nastizaei, 2020; Sanei & Raeisoun, 2020). Similarly, social skills—behaviors that foster positive interpersonal relationships—impact both self-concept and quality of life (Daneshfar, 2013; Seraj Amani, 2015).
While prior studies have explored the relationships between self-concept and quality of life or self-concept and social skills independently, no research has concurrently examined the interplay of these three variables among Afghan students. This study addresses the question: How does self-concept influence the quality of life and social skills of Afghan students at Birjand University?
This study tests the following hypotheses:

Self-concept is significantly associated with quality of life.
Self-concept is significantly associated with social skills.

Self-concept is significantly associated with both quality of life and social skills.
 Research Method
This study utilized a correlational research design with a convenience sampling approach. The population comprised all Afghan students enrolled at various academic levels at Birjand University, totaling 470 students. Based on predefined inclusion and exclusion criteria, 212 Afghan students participated in the study. The Tennessee Self-Concept Scale is a 100-item questionnaire employing a 5-point Likert scale (Jamaluddin, Ahmad, Yusuf, & Abdullah, 2009, cited in Safaei, 2010). It has demonstrated robust validity and reliability across studies, with reported reliability coefficients of 0.92 (Hines, 1989), 0.82 (Rezazadeh Bahadoran, cited in Chenari, 1995), 0.74 (Mahmoudi, 1998), 0.80 (Houshmand, 1997, cited in Safaei, 2010), 0.83 (Moradi, 2002), and 0.98 (Rabiei-Nejad, Kajbaf, Mazaheri, Talebi, & Abedi, 2015). The Quality-of-Life Questionnaire consists of 26 items across four domains. Reliability coefficients for each domain are as follows: Physical Health (0.77 and 0.75), Psychological Health (0.77 and 0.76), Social Relationships (0.75 and 0.70), and Environmental Health (0.84 and 0.79) (Nejat, Montazeri, Holakouie, et al., 2006, cited in Khalilzadeh Behrouzian & Ahmadi, 2013). The Inderbirtzen and Foster Social Skills Questionnaire had 39-item questionnaire features six response options and includes two subscales: positive behaviors and negative behaviors. The overall reliability is 0.84, with subscale reliabilities of 0.90 for positive behaviors and 0.72 for negative behaviors. The internal consistency is 0.88, and the questionnaire exhibits satisfactory convergent and discriminant validity (Daneshfar, 2013).
 Findings
To test the research hypotheses, multivariate regression analysis was conducted using the simultaneous method. The assumptions of univariate and multivariate normality, linearity, homogeneity of variance, and absence of multicollinearity were verified and met, allowing the regression analysis to proceed. The results for the three hypotheses are as follows:

Hypothesis 1: Quality of life components explained 29% of self-concept variance.
Hypothesis 2: Social skills components explained 31% of self-concept variance.
Hypothesis 3: Quality of life and social skills components together explained 45% of self-concept variance.

All three regression models were statistically significant (F-tests, p<0.001), confirming a significant relationship between the predictor variables and self-concept. Analysis of regression coefficients showed:

For Hypothesis 1, all quality-of-life components were significant (t-tests, p<0.05).
For Hypothesis 2, all social skills components were significant (t-tests, p<0.05).
For Hypothesis 3, physical health, social relationships, and negative behaviors were significant (t-tests, p<0.05).

Only statistically significant components meaningfully contributed to predicting self-concept in each model.
 Conclusion
The findings confirm all the three hypotheses of the study. Self-concept is significantly related to quality of life. Self-concept is significantly related to social skills. And finally, self-concept is significantly related to both quality of life and social skills combined.

کلیدواژه‌ها English

Afghan Students
Self-Concept
Quality of Life
Social Skills
ابوئی، عارفه (1398). اثر بخشی آموزش شفقت به خود بر خودپنداره تحصیلی و تنظیم هیجان دانش‌آموزان دختر مبتلا به اختلال یادگیری خاص (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد روانشناسی تربیتی). دانشکده علوم انسانی و علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
امینی، آرزو (1387). مهارت­های اجتماعی نوجوانان، اعتباریابی پرسشنامهtiss  (پایان­نامه کارشناسی ارشد روانشناسی). دانشکده روان شناسی و علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
باغبان‌پورآذری، رویا، لیوارجانی، شعله، و حسینی‌نسب، سید داود (1400). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی مبتنی بر نظریه تیموتی کمپبل-کامرفورد بر خودپنداره تحصیلی و هیجانات تحصیلی دانش‌آموزان دختر دارای مشکل رفتاری. سلامت جامعه، 16(1)، 65-75.
بخشوده، محمد، و رحیمی صالح، شهرزاد (1400). بررسی رابطه بین مهارت‌های ارتباطی و سازگاری اجتماعی با کیفیت زندگی در دانشجویان زن دانشگاه آزاد سیرجان. نشریه مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 7(1)، 293- 314.
حسینیان، سیمین، قاسم‌زاده، سوگند، انوشه، زهره، و رسولی، آراس (1393). بررسی رابطه‌ی خودپنداره، کیفیت زندگی و سلامت روانی مربیان مهدکودک استان تهران. فصلنامه مشاوره شغلی و سازمانی، 6(20)، 9- 25.
خلیل‌زاد بهروزیان، سعیده، و احمدی، عزت‌الله (1392). بررسی خودکارآمدی و ابعاد کیفیت زندگی افراد سیگاری و غیرسیگاری. مجله پزشکی ارومیه، 24(4)، 257-262.
خوش‌رو، محمود (1388). بررسی اثر بخشی روش یادگیری مشارکتی بر مهارت‌های اجتماعی، خودپنداره تحصیلی و عملکرد در درس ریاضی دانش‌آموزان پسر پایه سوم راهنمایی شهرستان داراب (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مدیریت آموزشی). دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.
چناری، مهین (1374). ﺑﺮرﺳﻲ راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ نگرش ﻫﺎی ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ واﻟﺪﻳﻦ و ﺧودپنداری ﻓﺮزﻧﺪان (پایان ﻧﺎﻣﻪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ‌ارﺷﺪ علوم تربیتی). دانشکده علوم انسانی، داﻧﺸگاه ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﺪرس، تهران، ایران.
دانش‌فر، اعظم (1392). مقایسه مهارت‌های اجتماعی و کیفیت زندگی در دانش‌آموزان مبتلا به مشکلات دیداری (نابینا و نیمه‌بینا) و عادی (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی کودکان استثنایی). دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
ربیعی‌نژاد، محمدرضا، کجباف، محمدباقر، مظاهری، محمدمهدی، طالبی، هوشنگ، و عابدی، احمد (1394). بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر مدل هوش چندگانه بر خودپنداره و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پسر نارساخوان. ناتوانی‌های یادگیری، 5(1)، 69-85.
رجبلی، زینب (1398). بررسی رابطه بین کیفیت زندگی و رضایت شغلی با فرسودگی شغلی معلمان در دوره‌ی ابتدایی شهرستان گنبد کاووس (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد روانشناسی عمومی). مؤسسه آموزش عالی شرق گلستان، گنبد کاووس، ایران.
زاهد بابلان، عادل، کریمیان‌پور، غفار، و دشتی، ادریس (1396). نقش کیفیت زندگی در مدرسه و خودپنداره‌ی تحصیلی در اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان پایه‌ی پنجم و ششم ابتدایی شهرستان ثلاث باباجانی. رویکردهای نوین آموزشی، 12(2)، 75-91.
سراج­امانی، جواد (1394). بررسی نقش کیفیت زندگی کاری و مهارت‌های اجتماعی در توانبخشی شغلی کارکنان تامین اجتماعی شهر اردبیل (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مدیریت اجرایی). دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمی، ایران.
صانعی، عفت، و رئیسون، محمدرضا (1399). نقش مهارت‌های اجتماعی در پیش‌بینی انسجام روانی و کیفیت زندگی دانش‌آموزان در مدرسه روان‌شناسی. نشریه سلامت روان کودک، 7(2)، 97- 107.
صفایی، صدیقه (1389). رابطه‌ی خودپنداره‌ی مادر با دلبستگی و خودپنداره فرزند (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد روانشناسی تربیتی). دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
طباطبایی نیا، سید هادی، کامیابی، میترا، و کریمی افشار، عشرت (1402). اثربخشی ذهن آگاهی مبتنی بر شناخت بر کیفیت زندگی و سلامت روان زنان در معرض  طلاق مراجعه کننده به مراکز قضایی. دوفصلنامه پلیس زن، ۱۷(۳۸)، 125-147.
عشقی‌پور، حمیدرضا، و رفیعی‌مقدم، بهناز (1400). بررسی نقش «شبکه‌های اجتماعی» بر ارتباطات میان‌فردی و خودپنداره دانش‌آموز دوره دوم متوسطه (مطالعه موردی: مدارس شهر اصفهان). مجله علوم خبری، 11(44)، 45-62.
فتحی، آیت‌الله، شریفی‌رهنمو، سعید، و پورملایی‌هریس، رعنا (1401). اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بر خودپنداره تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان ابتدایی. فصلنامه چشم‌انداز برنامه درسی و آموزش، 2(2)، 51-64.
کریم­زاده، منصوره، و محسنی، نیک چهره (1384). بررسی و شناسایی خودپنداره تحصیلی و غیرتحصیلی، و پیش­بینی کننده­گی آن در پیش رفت تحصیلی در دانش­آموزان دختر سال دوم دبیرستان شهر تهران (گرایش­های ریاضی- فیزیک و علوم انسانی). اندیشه‌های نوین تربیتی، 1(2 و3)، 23-38.
مهرابی دلجو، سعید (1390). رابطه پایگاه اجتماعی - اقتصادی و میزان فعالیت بدنی با کیفیت زندگی و کیفیت زندگی کاری افراد شرکت‌کننده در ورزش همگانی (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد تربیت بدنی). دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
میراکبرزاده، زینب، خنجرخانی، مسعود، و ناستی‌زایی، ناصر (1399). رابطه کیفیت زندگی در مدرسه با خودپنداره تحصیلی، بهزیستی روان‌شناختی و اشتیاق تحصیلی. مجله رویش روان‌شناسی، 10(58)، 63-74.
DeBettignies, B. H. & Goldstein, T. R. (2020).  Improvisational theater classes improve self-concept. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 14(4), 451- 461.
Jaureguizar, J. Garaigordobil, M. &Bernaras, E. (2018). Self-concept, Social Skills, and Resilience as Moderators of the Relationship Between Stress and Childhood Depression. School Mental Health, No. 10, 488- 499.
Vaquero-Solis, M. Tapia-Serrano, M. Hortiguela-Alcala, D. Jacob Sierra-Diaz, M. & Sanchez-Miguel, P. (2021). Physical Activity and Quality of Life in High School Students: Proposals for Improving the Self-Concept in Physical Education. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18 (7185), 1-13.

  • تاریخ دریافت 18 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 21 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 24 فروردین 1404