نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده ادبیات دانشگاه بیرجند

2 دانشجوی دکترای ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند

چکیده

در این مقاله لحن حماسی ابن حسام شاعر معتقد قرن نهم هجری و معاصر عهد تیموریان بررسی می شود. در این راستا و با توجه به پیشینه ی هنری ابن حسام در سرودن نخستین حماسه ی دینی ایران زمین؛ ابتدا تعاریفی از لحن در دو حوزه موسیقی و ادبیات به دست داده شد. سپس تعاریفی کلی از آیین و شعر آیینی آورده شد. سرانجام با آوردن شواهدی از شعر این شاعر دلداده به مکتب اهل بیت (علیهم آلاءتحیة و الثناء) لحن حماسی در هماهنگی معنا و موسیقی نشان داده شد. این اشعار در پنج عنوان مشخص دسته بندی شده است تا زیبایی گزینش وزن و واژه توسط ابن حسام بهتر نشان داده شود چراکه در نعت، وصف، مرثیت و منقبت هر یک از ائمه، ویژگی هایی بارز از لحن حماسی اش را آشکار کرده است. امید است با مطالعه ی دقیق تر آثار این شاعر اهل دل و صاحب معرفت، شعر آیینی را بهتر شناخته تا با آسیب هایی که همواره شعر و بویژه شعر آیینی را تهدید می کند بیشتر آشنا شویم.

کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.##-آبرامز، مایرهوارد (1387). فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. ترجمه سعید سبزیان مرادآبادی. تهران: رهنما.##-ابن حسام خوسفی، محمد (1390). دیوان اشعار. به اهتمام مرادعلی واعظی. تهران: فکر بکر.##-اخوان ثالث، مهدی (1376). بدعت ها و بدایع نیما یوشیج. تهران: زمستان.##-بویس، مری (1381). زردشتیان، باورها و آداب دینی آنها. ترجمه عسکر بهرامی. تهران: ققنوس.##-حافظ مراغه ای، عبدالقادر (1366). مقاصدالالحان. به تصحیح تقی بینش. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##- حافظ شیرازی، شمس الدین محمد (1379). دیوان غزلیات. تصحیح غنی و قزوینی. تهران: جیحون.##-رستگار فسائی، منصور (1373). انواع شعر فارسی. شیراز: نوید.##-زرین کوب، عبدالحسین (1372). شعر بی دروغ، شعر بی نقاب. تهران: علمی.##- سعدی، مصلح بن عبدالله (1380).کلیات سعدی. تصحیح محمد علی فروغی. تهران: میلاد.##-شفیعی کدکنی، محمدرضا (1373). موسیقی شعر. تهران: آگاه.##-شمیسا، سیروس (1373). انواع ادبی. تهران: فردوس.##-قیس رازی، شمس الدین محمد (1373). المعجم فی معاییر اشعار العجم. به تصحیح سیروس شمیسا. تهران: فردوسی.##-صفا، ذبیح الله (1364). تاریخ ادبیات. تهران: فردوسی.##-صفا، ذبیح الله (1380). تاریخ ادبیات ایران. تلخیص محمد ترابی. تهران: فردوسی.##-طوسی، نصیرالدین (1369). معیارالاشعار. به تصحیح جلیل تجلیل. تهران: نشر جامی.##-عطار نیشابوری، محمد (1362). دیوان حکیم عطار. تصحیح تقی تفضلی. تهران: علمی و فرهنگی.##-عطار نیشابوری، محمد (1386). مصیبت نامه. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: سخن.##-فتوحی رود معجنی، محمود (1385). بلاغت تصویر. تهران: سخن.##-فردوسی، ابوالقاسم منصور (1384). شاهنامه. تصحیح سعید حمیدیان. تهران: قطره.##-کابلی، ایرج (1376). وزن شناسی و عروض. تهران: آگه.##-محدثی، زهرا (1388). شعر آیینی و تأثیر انقلاب اسلامی بر آن. تهران: مجتمع فرهنگی عاشورا.##-معین، محمد. فرهنگ فارسی، ج 1. ذیل "آیین".##-مولوی بلخی، جلال الدین محمد (1388). غزلیات شمس. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: سخن.##-ولک، رنه؛ وارن، آوستین (1382). نظریه ی ادبیات. تهران: علمی و فرهنگی.##-واعظی، مرادعلی (1386). "ابن حسام خوسفی پردازشگر عمده ی شعر مذهبی". فرهنگ خراسان جنوبی، سال دوم، شماره 4 (بهار و تابستان): 164-185.##-واعظی، مرادعلی، و دیگران (1389). اندیشه و بیان ابن حسام خوسفی. تهران: فکر بکر.##-وحیدیان کامیار، محمد تقی (1370). بررسی منشأ وزن شعر فارسی. مشهد: آستان قدس رضوی.##