تأثیر سرمایه های انسانی، معنوی و روان شناختی بر تعالی سازمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، ایران

2 استادیارگروه مهندسی صنایع، دانشگه پیام نور، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، ایران

چکیده

هدف از انجام این پژوهش بررسی و شناخت سرمایه­های انسانی، معنوی و روان­شناختی از منظر قرآن و نقش آن در تعالی سازمان است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی­ـ تحلیلی و همبستگی است. در این پژوهش از پرسش­نامه محقق­ساخته استفاده شده­است. این پرسشنامه حاوی سؤالات جمعیت­شناختی، سؤالات مربوط به تعالی سازمانی، سؤالات مربوط به سرمایه­های انسانی، معنوی و روان­شناختی از منظر قرآن و براساس طیف پنج گزینه­ای لیکرت است. جامعه این پژوهش، کارکنان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند (استان خراسان جنوبی) هستند و نمونه­ای به تعداد 248 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شده­است. روایی پرسشنامه با نظرخواهی از استادان و پایایی آن با محاسبه آلفای کرونباخ و انجام تحلیل عاملی، تأیید شده­است. برای تجزیه­و­تحلیل داده­ها از نرم­افزار اس. پی. اس. اس و آموس استفاده شد. همچنین شاخص­های برازش، هم برای مدل ساختاری تحقیق و هم برای مدل اندازه­گیری تحقیق تأیید شد. سرمایه انسانی و سرمایه معنوی، اثر مثبت و معنی­داری بر تعالی سازمانی دارند. همچنین سرمایه روان­شناختی، اثر مثبت و معنی­داری بر تعالی سازمانی ندارد. نتایج پژوهش نشان داد که یک سازمان متعالی با رویکردی اسلامی­ـ قرآنی، سازمانی است که در آن افراد در ارتباط با خدا، دیگران و خود احساس مسئولیت می­کنند و با تأکید بر عواملی از قبیل قوه تعقل، کمال­پذیری انسان و مهارت­های ارتباطی رفتاری، موجبات تعالی سازمانی را فراهم می­آورند.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن (ترجمه ناصر مکارم شیرازی).##
  • آذر، جبرائیل (1396). "تعیین رابطه سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی با ساختار سازمانی در بانک کشاورزی استان اردبیل". پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشکین­شهر.##
  • اسماعیلی­شاد، بهرنگ، و دیگران (1392). "بررسی مؤلفه­های سرمایه روان­شناختی با رویکرد معنوی از نظر اعضای هیأت علمی جهت استقرار دانشگاه اسلامی". مدیریت در دانشگاه اسلامی، سال دوم، ش 1 (بهار و تابستان): 3-21.##
  • افخمی اردکانی، مهدی؛ توکلی، عبدالله (1395). "توسعه سرمایه اجتماعی و سرمایه روان­شناختی در پرتو سبک زندگی اسلامی". مطالعات اسلام و روان­شناسی، سال دهم، ش 19 (پاییز و زمستان): 31-56.##
  • انصاری­فرد، محمدرضا (1395). "بررسی نقش سرمایه روان­شناختی در تعالی معنوی کارکنان (مورد مطالعه: دادگستری استان اردبیل)". پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمی.##
  • حبیبی، آرش؛ عدن­ور، مریم (1396). مدل­یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی. تهران: جهاد دانشگاهی.##
  • حسن­پور امیری، مطهره (1393). "تأثیر سرمایه­های انسانی، اجتماعی، روان­شناختی و مالی بر قصد کارآفرینانه با متغیر تعدیل­گر سبک­شناختی (مورد مطالعه: دانشگاه تهران)". پایان­نامه کارشناسی ارشد MBA، دانشکده مدیریت، دانشگاه سمنان.##
  • رحیمی، احسان؛ زارعی­ متین، حسن؛ پرکان، حسین (1397). "تبیین مفهوم عقل و عقل­ورزی از منظر روایات به‌عنوان مبنایی برای سرمایه­ های سازمان (انسانی، اجتماعی، روان­شناختی، معنوی)". مدیریت سرمایه اجتماعی، سال پنجم، ش 4 (زمستان): 579-603.##
  • رستگار، عباس­علی، و دیگران (1398). "بررسی نقش سرمایه معنوی بر تاب­آوری سازمانی با تأکید بر میانجی­گری جو اخلاقی". مدیریت سرمایه اجتماعی، سال ششم، ش 1 (بهار): 1-22.##
  • عربشاهی کریزی، احمد (1393). "طراحی و تبیین مدل سازمان متعالی با رویکرد اسلامی (مورد مطالعه: مؤسسات آموزش عالی شهر مشهد)". رساله دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه پیام نور مرکز.##
  • غریب، عباس، و دیگران (1396). "بررسی نقش تعدیل­گر سرمایه معنوی در رابطه بین سرمایه اجتماعی و سرمایه روان­شناختی (مورد مطالعه: کارکنان دانشگاه مازندران)". فرهنگ در دانشگاه اسلامی، سال هفتم، ش 3 (پاییز): 299-316.##
  • فیض­پور، مجید (1391). "تأثیر ارزش­های اسلامی بر تعالی سازمانی (مطالعه موردی: شرکت پالایش گاز شهید هاشمی نژاد)". پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه سیستان و بلوچستان.##
  • قاسمی­زاد، علیرضا؛ بهنامی­فر، فرزانه (1398). "شناسایی مؤلفه ­های سرمایه­های روان­شناختی دانشجویان از دیدگاه اسلام". مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، سال چهارم، ش 1 (بهار): 117-144.##
  • قربانی­زاده، وجه­الله؛ آقاوردی، بابک (1392). "نقش توانمندسازی روان­شناختی کارکنان در تعالی سازمانی". پژوهش­های مدیریت منابع انسانی، سال پنجم، ش 1 (بهار و تابستان): 87-94.##
  • گلپرور، محسن؛ خلج، فرزانه؛ تاجیک، فرزانه (1394). "نقش سه آسیب هنجاری بر سرمایه روان­شناختی و تعالی­یابی: مدل­سازی معادلات ساختاری". مشاوره شغلی و سازمانی، سال هفتم، ش 24 (پاییز): 51-72.##
  • مجیدی گوگ­تپه، سیما (1397). "بررسی تأثیر سرمایه روان­شناختی و سرمایه فکری بر تعالی سازمانی کارکنان (مورد مطالعه: آموزش و پرورش شهرستان اردبیل)". پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، مؤسسه آموزش عالی نوین اردبیل.##
  • محمدی، ابوالفضل؛ علایی­زاده، محمود؛ محمدی، مهدی (1394). "بررسی پایه ­های نظری تعالی فرد در سازمان از دیدگاه قرآن". مدیریت اسلامی، سال بیست­وسوم، ش 4 (زمستان): 135-153.##
  • مرادی، محمد (1394). "الگوی مفهومی سرمایه معنوی در پرتو تعالیم قرآنی". اسلام و پژوهش­های مدیریتی، سال پنجم، ش 1 (پاییز و زمستان): 41-61.##
  • وحیدی، زهره؛ جعفری هرندی، رضا (1396). "پیش­بینی بهزیستی روان­شناختی براساس مؤلفه­ های سرمایه روان­شناختی و مؤلفه­های نگرش معنوی". پژوهش­نامه روان­شناسی مثبت، سال سوم، ش 2 (تابستان): 51-64.##
  • ئیلخانی، مژگان (1394). "بررسی تعقل و کرامت انسان از منظر قرآن و معصومین(ع)". پایان­نامه کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.##

- Bontis, N.; Keow, W. C. C.; Richardson, S. (2000). “Intellectual capital and business performance in Malaysian industries”. Journal of intellectual capital, Vol. 1, No. 1: 85-100.##- De Leaniz, P. M. G.; Del Bosque, I. R. (2013). “Intellectual capital and relational capital: The role of sustainability in developing corporate reputation”. Intangible Capital, Vol. 1, No. 9: 262-280.##-Jankalová, M. (2013). “Conceptions based on definition of business factors of successfulness for the support of reaching the excellence of enterprise subjects”. Procedia-social and behavioral sciences, Vol. 81: 531-535.##-Klein, D. A.; Prusak, L. (1994). Characterizing intellectual capital: Center for Business innovation. New York: Ernst & Young LLP Working Paper.##-Luthans, F., et al. (2007). “Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction”. Personnel Psychology, Vol. 60, No. 3: 541-572.##-Schultz, T. W. (1961). “Investment in human capital”. The American economic review, Vol. 51, No. 1: 1-17.##-Wang, Y.; Liu, S. (2016). “Education, human capital and economic growth: Empirical research on 55 countries and regions (1960-2009)”. Theoretical Economics Letters, Vol. 6, No. 2: 347-355.##-Youssef, C. M.; Luthans, F. (2007). “Positive organizational behavior in the workplace: The impact of hope, optimism and resilience”. Journal of management, Vol. 33, No. 5: 774-800##