مطالعه مفاهیم و ابعاد اخلاق حرفه‌ای با تأکید بر ارزش های اسلامی (مورد مطالعه: کارکنان آموزش‌وپرورش خراسان جنوبی) Study of professional ethics with an emphasis on Islamic values (Case study: Education staff of South Khorasan)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس گروه آموزشی مدیریت، مؤسسه آموزش عالی تابران، مشهد، ایران؛ دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات و واحد فیروزکوه دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/fakh.2021.260298.1444

چکیده

رعایت ­نشدن معیارهای اخلاقی، نگرانی­های زیادی را در سازمان­ها به­وجود آورده­است. سقوط معیارهای رفتاری در سازمان­ها، پژوهشگران را واداشته­است تا در جستجوی مبناهای نظری در این مورد باشند تا بتوانند مسیر مناسب اجرایی آن را فراهم سازند. پژوهش حاضر با هدف مطالعه مفاهیم و ابعاد اخلاق حرفه­ای با تأکید بر ارزش­های اسلامی در بین کارکنان آموزش­وپرورش خراسان جنوبی به صورت ترکیبی، در دو بخش کیفی (روش دلفی) و کمی (روش پیمایشی) و از نوع توصیفی- تحلیلی انجام شده­است. مشارکت­کنندگان بخش کیفی، شامل ۱۹ نفر از خبرگان بودند که با نمونه­گیری هدفمند انتخاب شدند. جامعه آماری بخش کمّی کارکنان آموزش­وپرورش استان خراسان جنوبی با تعداد ۲۶۳ نفر بودند که 119 نفر از آن­ها به­صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. نتایج بخش اول مطالعه نشان داد میانگین مفاهیم کمّی براساس طیف 5 امتیازی لیکرت برابر با ۳8/۳ و پراکندگی نظرات خبرگان برابر با ۵۷/۰ است. در بین مفاهیم استخراج شده، بیشترین امتیاز را مفهوم وفاداری با کسب میانگین ۰9/۴ و پراکندگی ۸۶/۰کسب کرد. کمترین امتیاز کسب­شده نیز به مفهوم استقلال رأی با میانگین ۱۳/۳ و پراکندگی ۸۳/۰ تعلق گرفت. در بخش آمار استنباطی نتیجه آزمون معادلات ساختاری نشان داد با اطمینان ۹۵% ابعاد اخلاق حرفه­ای شامل شخصیتی، ارتباطی، اجتماعی و ارزشی است. در­ رتبه­بندی مفاهیم اخلاق حرفه­ای کارکنان با تأکید بر ارزش­های اسلامی در آموزش­وپرورش خراسان جنوبی، بیشترین رتبه را مفاهیم خودکنترلی (۸6/۰)، عدالت محوری (۸۱/۰)، صداقت (۷9/۰)، خلاقیت (۷8/۰)، وفاداری (۷5/۰)، شفافیت (۷۴/۰) و قدرشناسی (۷۰/۰) و کمترین رتبه را مفاهیم ارتباط موثر (۴7/۰)، امانت داری (۴5/۰) و آراستگی ظاهر (۲۳/۰) دارا بودند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- نهج ­البلاغه##- احمدی بالادهی، سیدمهدی؛ صالحی تیکلی، یحیی (۱۳۹۹). "اخلاق حرفه­ای عاملی راهبردی بر موفقیت سازمان و نقش آن بر عملکرد سازمانی کارکنان فرماندهی انتظامی استان هرمزگان". دانش انتظامی هرمز گان، دوره 10، ش ۱ (بهار): 2-18.##- امیری، علینقی؛ همتی، محمد؛ مبینی، مهدی (۱۳۸۸). "اخلاق حرفه­ای؛ ضرورتی برای سازمان". معرفت اخلاقی، سال اول، ش 4 (پاییز): ۱37-۱59.##- باکویی، فاطمه؛ سلطانی، فرزانه؛ شهبازی صیقلده، شیرین (۱۳۹۴). طراحی و اجرای مطالعات ترکیبی. تهران: جامعه نگر.##- برومند، زهرا (1390). مدیریت رفتار سازمانی. تهران: دانشگاه پیام نور.##- پاداش، لیلا، و دیگران (۱۳۹۶). "دیدگاه کارورزان، دستیاران و اعضای هیئت­ علمی بخش زنان در خصوص عوامل مؤثر بر شکل­گیری اخلاق حرفه­ای در بالغین". زنان، مامایی و نازایی ایران، دوره ۲۰، ش ۵ (تابستان): 39-47.##- تاجور، آذر؛ تاجور، ملیحه (۱۳۹۵). "ضرورت طراحی و اجرای برنامه درسی مبتنی بر ارزش‌‎های اخلاقی و انسانی بر اساس تعلیم و تربیت اسلامی". [پیوسته] قابل دسترس در:
##[19/3/1398]https://civilica.com/doc/580871
- جعفری­نژاد ماسوله، آدینه (۱۳۹۶). "تأثیر اخلاق حرفه­ای بر عملکرد شغلی کارکنان با در نظرگرفتن نقش واسطه­ای انگیزش درونی و رضایت شغلی (مورد مطالعه: کارکنان آموزش­وپرورش استان گیلان)". پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی.##- حبیبیان، سجاد؛ یاری، حمید؛ قنبرلو، علی (۱۳۹۳). "نقش اخلاق حرفه­ای، اخلاق کاری و عملکرد سازمانی: جستجوی مدل مبتنی بر ارزش­های اسلامی". [پیوسته] قابل دسترس در: [12/2/1398] https://civilica.com/doc/347402/##- داکوبرت، د. رونس (۱۳۵۶). فرهنگ مکتب‌های فلسفی. ترجمه احمد اردوبادی. شیراز: معرفت.##- راس، ویلیام دیوید (۱۳۷۷). ارسطو. ترجمه مهدی قوام صفری. تهران: فکر روز.##- رضوی، اعظم­السادات (۱۳۹۷). "شناسایی و اولویت­بندی معیارهای اخلاق حرفه­ای با استفاده از تکنیک تحلیل سلسله­مراتبی (مورد مطالعه: سازمان­های دانش­محور شهرستان شاهرود)". پایان­نامه کارشناسی ارشد منابع انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود.##- رمضانی، قباد، و دیگران (۱۳۹۵). "ارتباط بین اخلاق حرفه­ای و سلامت اداری کارکنان دانشگاه‌های علوم پزشکی". پژوهش سلامت، دوره ۲، ش ۲ (زمستان): 99-107.##- زارعی، فرشته؛ نوری، فرشته؛ یوسف­زاده، فرشته (1394). "بررسی شاخصه احترام به والدین در کتب پایه­ سوم مقطع­ ابتدایی؛ با تأکید ایران بر تربیت اخلاقی (مطالعه موردی: کتب پایه سوم ابتدایی)". در: دومین کنفرانس ملی جامعه­شناسی و اخلاق. تهران: جهاد دانشگاهی، مرکز اطلاعات علمی: 1-6.##- ژکس (۱۳۶۲). فلسفه اخلاق، حکمت عملی. ترجمه سیدابوالقاسم پورحسینی. تهران: امیرکبیر.##- سعیدی، معصومه­سادات، و دیگران (۱۳۹۹). "شناسایی نارسایی ابعاد و مفاهیم اخلاق حرفه­ای در سازمان". اخلاق در علوم و فناوری، دوره ۱۵، ش 2 (زمستان): ۱۳۱-۱۳۷.##- شفیع­پور، سیده­فاطمه؛ زارع زیدی، علیرضا؛ متانی، مهرداد (۱۳۹۶). "نقش اخلاق حرفه­ای مدیران در موفقیت سازمان­ها". مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، سال دوم، ش 5 (زمستان): ۳۸-۴۸.##- شهنازی، روح­الله؛ پناهی، مجتبی (۱۳۹۶). "سنجش میزان اخلاقی بودن بانکداری در ایران (مطالعه موردی: بانک­های ایران، شعب شیراز)". تحقیقات مالی اسلامی، دوره ۶، ش ۲ (بهار و تابستان): 67-100.##- شیرازیان، بهاره؛ عبدالهی، زهرا؛ پورشافعی، هادی (۱۳۹۶). "اهمیت و ضرورت اخلاق حرفه­ای در سازمان و نقش مدیران". [پیوسته] قابل دسترس در: [5/3/1398] https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=91280##-عباسی، نریمان؛ قلاونی، حسین؛ مهاجران، بهناز (۱۳۹۹)."طراحی و تبیین مفاهیم اخلاق حرفه‌ای". اخلاق در علوم و فناوری، سال پانزدهم، ش ۲ (پاییز): 115-122.##- فارسی، سمیه (۱۳۹۴). "شناسایی و دسته­بندی عوامل مؤثر بر اخلاق حرفه­ای و سازمان­های ورزشی از دیدگاه مدیران و کارشناسان و متخصصان حوزه ورزش". [پیوسته] قابل دسترس در:
- فرامرز قراملکی، احد (۱۳۷۸). اخلاق حرفه­ای. تهران: مجنون؛ احد.##- کانت، امانوئل (۱۳۶۹). بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق. ترجمه حمید عنایت و علی قیصری. تهران: خوارزمی.##- لالاند، آندره (۱۳۷۷). فرهنگ علمی و انتقادی فلسفه. ترجمه غلامرضا وثیق. تهران: فردوسی.##- محمدی، مسلم؛ گل­وردی، مهدی (۱۳۹۲). "مفاهیم اخلاق حرفه­ای در سازمان با الگوگرفتن از مبانی دینی". اسلام و مدیریت، سال دوم، ش ۳ (بهار و تابستان): 2-18.##- مصباح، محمدتقی (۱۳۷۷). دروس فلسفه اخلاق. تهران: اطلاعات.##- موسوی، فرانک، و دیگران (1396). "اخلاق حرفه‌ای مدیران آموزشی". اخلاق در علوم و فناوری، دوره ۱۱، ش ۴ (زمستان): 58-65.##- موغلی، علیرضا، و دیگران (۱۳۹۲). "بررسی میزان حاکمیت اخلاق کار اسلامی در نظام سلامت در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان". تحقیقات نظام سلامت، دوره 9، ش 7 (پاییز): ۷۶۰-۷۷۱.##- میرسنجری، سیده­آویشن؛ مولانا، ناصره؛ سعیدی، گل­بابا (1392). "عوامل مؤثر بر اخلاق حرفه­ای کارکنان آموزشی دانشگاه­های شهر تهران". [پیوسته] قابل دسترس در: [12/2/1398] https://civilica.com/doc/307349/ ##- نیازآذری، کیومرث، و دیگران (1393). "رابطه اخلاق حرفه­ای و تعهد سازمانی". پرستاری ایران، دوره 27، ش 87 (بهار): 34-42.##- هدایتی، علی‌اصغر؛ برج علیزاده، راضیه؛ اله بداشتی، ندا (1392). "اخلاق حرفه‌ای در آموزه‌های دینی". تاریخ پزشکی، دوره ۳، ش ۸ (پاییز): 37-63.##- هس­مر، ال. تی. (۱۳۷۷). اخلاق در مدیریت. ترجمه سیدمحمد اعرابی و داود ایزدی. تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.##- یزدان­ستا، فاروق؛ اسعدی، فاتح (1394). "مقایسه اخلاق حرفه­ای کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه پیام نور سقز". در: مجموعه مقالات کنفرانس ملی روان­شناسی و علوم­تربیتی. سنندج: جهاد دانشگاهی، مرکز اطلاعات علمی: 978-982.##
- Fallahi, A., et al. (2019). “Exploring the Components of Professional Ethics in Teaching, from the Perspective of Faculty Members in Iran”. Health Education and Health Promotion, Vol. 7, No. 2: 95-102.##- Fowles, J. (ed.) (1978). Handbook of Futures Research. Westport: Greenwood Press.##