مدل‌سازی حکمرانی شبکه‌های اجتماعی پیام‌رسان داخلی (مورد مطالعه: شهر مشهد) The Modeling of Governance of of Internal Messaging Social Networks (Case Study: Mashhad City)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت دولتی، گرایش تصمیم‌گیری و خط مشی گذاری عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری

2 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

3 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری

10.22034/fakh.2021.273461.1453

چکیده

حکمرانی شبکه­ای، فضاهای جدیدی از حکومت را، با رفع دوگانگی­های سنتی دولت و جامعه فراهم کرده­است که از طریق بسیج دانش، منابع شهروندان مسئول، نهادهای جامعه مدنی، سازمان­های عمومی و شرکت­های خصوصی امکان­پذیر می­شود. هدف از پژوهش حاضر، مدل­سازی حکمرانی شبکه­های اجتماعی داخلی است. روش تحقیق ترکیبی، مبتنی بر تحقیق آمیخته اکتشافی (کیفی- کمّی) است. جامعه آماری در بخش کیفی، خبرگان دانشگاهی و مدیران فناوری اطلاعات سازمان­های اجرایی و در بخش کمّی، مدیران و کارشناسان فناوری اطلاعات سازمان­های اجرایی منتخب شهر مشهد در تابستان سال 1399 و در حدود 25 سازمان اجرایی به تعداد تقریبی 1250 نفر هستند. در بخش کیفی با استفاده از روش گلوله­برفی تا رسیدن به اشباع نظری با 12 خبره، مصاحبه عمیق انجام شد و در بخش کمّی، برای سنجش مدل، پرسشنامه محقق­ساخته 68 گویه­­ای با روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای در بین 294 نفر از نمونه ­ها توزیع شد. روایی پرسشنامه با روش صوری و محتوایی و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ به میزان 84/0 مورد تأیید قرار گرفت. داده­های کیفی با تحلیل داده بنیاد در نرم افزار MAXqda2018 و داده­های کمی با استفاده از معادلات ساختاری (تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی) و با نرم­افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شد. نتایج بخش کیفی حاکی از آن است که مدل حکمرانی شبکه­های اجتماعی داخلی دارای 9 بُعد است که عبارت­اند از: شرایط علّی (ارتباطات مؤثر)، شرایط زمینه­ای (عوامل زمینه‌ای)، شرایط مداخله­ای (سیاست‌گذاری‌های دولتی و پیشرفت اجتماعی)، راهبرد (امنیت و اعتماد و سیاست‌های راهبردی) و پیامد (خانواده، کیفیت ارتباطات و سرنوشت سیاسی). نتایج بخش کمّی نشان داد تمامی ابعاد مدل پارادایمی پژوهش، مورد تأیید واقع شده­اند.

کلیدواژه‌ها


- اکبری­تبار، علی­اکبر؛ اسکندری­پور، ابراهیم (1392). رسانه­های اجتماعی و شبکه­های اجتماعی مجازی. تهران: مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه­های دیجیتال؛ مؤسسه فرهنگی هنری تقارب و تبادل فرهنگی.##- بیگی­نیا، عبدالرضا، و دیگران (1391). "شناسایی و اولویت­بندی شاخص­های حکمرانی خوب". چشم­انداز مدیریت دولتی، دوره 3، ش 4، پیاپی 4 (بهار): 65-86.##- جعفری، محمدباقر؛ زارعی­متین، حسن؛ جوکار، شهناز (1395). "شناسایی و اولویت­بندی ارزش­های حکمرانی الکترونیکی در شهرداری­ها". پژوهش­های مدیریت در ایران، دوره 20، ش 3، پیاپی 93 (پاییز): 83-104.##- خلیلی، محسن (1394). "کشاکش دولت الکترونیک با دموکراسی الکترونیک". دولت­پژوهی، دوره 1، ش 3، پیاپی 3 (پاییز): 1-32.##- دشتی­نژاد، رضا؛ وظیفه، زهرا (1394). "بررسی استفاده از شبکه­های اجتماعی بر انگیزه­های کارکنان سازمان­ها". در: مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین­المللی مدیریت، اقتصاد و سامانه­های مالی. دبی: شرکت پنداراندیش رهپو.##- دقتی، عادله، و دیگران (1398). "ارائه الگوی توسعه‌ مرحله‌‌ای حکمرانی شبکه‌ای با استفاده از رویکرد فراترکیب". مدیریت دولتی، دوره 11، ش 2 (بهار): 203-230.##- رهنما، محمدرحیم؛ شاددل، لیا (1394). "ارزیابی پایداری و تعیین اندازه بهینه جمعیت شهر مشهد بر اساس وضعیت منابع آبی". پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، دوره 3، ش 2 (تابستان): 123-143.##- سلطانی­نژاد، احمد؛ گودرزی، سهیل (1396). "فناوری اطلاعات و تحول در مفهوم حکمرانی خوب". فصلنامه سیاست، دوره 47، ش 1 (بهار): 79-97.##- شهرستانی، رضا (1395). "بررسی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در تحقق حکمروایی خوب شهری (مطالعه موردی: منطقه 6 تهران)". در: دومین کنفرانس سالانه پژوهش­های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری. تهران: مؤسسه معماری و شهرسازی سفیران راه مهرازی: 1-10.##- عزیزی­فر، محمدجواد (1396). "نگرشی بر توانمندی­های دولت الکترونیک در افزایش و توسعه حکمرانی خوب". در: اولین همایش ملی توسعه پایدار و مدیریت شهری با رویکرد آرامش شهروندی. سیرجان: شهرداری سیرجان: 11-21.##- قاضی طباطبایی، محمود؛ نصرتی، روح­الله؛ کاظمی، علی (1391). "ارزیابی الگوی نظری حکمرانی خوب در تبیین وضعیت توسعه انسانی". توسعه روستایی، دوره 4، ش 1 (بهار و تابستان): 39-52.##- قدوسی، محمدرضا؛ محمودی، جعفر (1396). "الکترونیکی­شدن مسبب گرایش به حکمرانی نیک یا حکمرانی نیک مسبب گرایش به الکترونیکی شدن: روندهای کنونی و پیش­بینی­های آتی". آینده­پژوهی مدیریت، دوره 28، ش 3، پیاپی 110 (پاییز): 105-112.##- کشاورز، محمد؛ طبرسا، غلامعلی (1395). "نقش دولت الکترونیک در رسیدن به حکمرانی خوب". در: اولین همایش بین­المللی انسجام مدیریت و اقتصاد در توسعه شهری. تبریز: دانشگاه اسوه؛ دانشگاه آتاترک ترکیه.##- کیا، علی­اصغر؛ نوری مرادآبادی، یونس (1391). "عوامل مرتبط با گرایش دانشجویان به شبکه اجتماعی فیس­بوک (بررسی تطبیقی دانشجویان ایران و آمریکا)". مطالعات فرهنگ­ـ ارتباطات، دوره 13، ش 17، پیاپی 49 (بهار): 181-212.##- مرشدی­زاد، علی (1396). "حکمرانی خوب، و حکمرانی مطلوب در تمدن نوین اسلامی". آینده­پژوهی ایران. دوره 2، ش 2، پیاپی 3 (پاییز و زمستان): 125-140.##- مقیمی، محمد؛ اعلایی اردکانی، مصطفی (1390). "سنجش شاخص­های حکمرانی خوب و نقش دولت الکترونیک در ارتقای آن". مدیریت فناوری اطلاعات، دوره 3، ش 8 (پاییز): 171-188.##- منوریان، عباس؛ نرگسیان، عباس؛ حسینی مکارم، عاطفه (1398). "طراحی مدل حکمرانی شبکه‎ای در شهرداری تهران". اقتصاد و مدیریت شهری، دوره 7، ش 27 (تابستان): 76-85.##- مؤمنی، داود، و دیگران (1397). "تدوین مدل راهکارهای تجاری­سازی پیام­رسان­های ایرانی". پژوهش­های ارتباطی، دوره 25، ش 4 (زمستان): 73-108.##- هادی پیکانی، مهربان؛ شهسواری، قاسم؛ نصر اصفهانی، مهدی (1395). "حکمرانی الکترونیک؛ چالش­های مردم­سالاری". چالش­های جهان، دوره 2، ش 3، پیاپی 7 (پاییز): 127-154.##- یعقوبی، اسماعیل (1396). "حکمرانی خوب و ارتقای سلامت نظام اداری؛ تبیین نقش دولت الکترونیک". پژوهش­های مدیریت عمومی، دوره 10، ش 37 (پاییز): 203-222.##
- Ansell, C.; Torfing, J. (2016). Handbook on theories of governance. Cheltenham: Edward Elgar.##- Awolusi, F. (2014). “The Impacts of Social Networking Sites on Workplace Productivity”. The Journal of Technology Management, and Applied Engineering, Vol. 28, No. 1: 1-6.##- Courtney, R. (2017). “Network governance in the heritage ecology”. Journal of Management and Governance, Vol. 22, No. 3: 689-706.##- Dedeurwaerdere, T., et al. (2017). “The Governance Features of Social Enterprise and Social Network”. Ecological Economics, Vol. 140, No. 2017: 123–135.##- Fawcett, P., et al. (2017). Anti-politics, de-politicization and governance. Oxford: Oxford Scholarship Online.##- Haque, P.; Pathrannarakul, P. (2013). “E-government towards good governance: A global appraisal”. Journal of E-Governance, Vol. 36, No. 1: 25-34.##- Haro-de-Rosario, A.; Sáez-Martín, A.; María del Carmen, C. (2018). “Using social media to enhance citizen engagement with local government: Twitter or Facebook?”. New media & society, Vol. 20, No. 1: 29-49.##- Imperial, C.; et al. (2016). “Understanding leadership in a world of shared problems: advancing network governance in large landscape conservation”. Journal of Frontiers in Ecology and the Enviroment, Vol. 14, No. 3: 126-134.##- Jedd, T.; Bixler, P. (2015). “Accountability in Networked Governance: Learning from a case of landscape-scale forest conservation”. Journal of Enviromental Policy and Governance, Vol. 23, No. 3: 172- 188.##- Laffin, M. (2015). “Planning in England: New Public Management, Network Governance or Post-Democracy?”. International Review of Administrative Sciences, Vol. 82, No. 2: 354-372.##- Nochta, T.; Skelcher, C. (2020). “Network governance in low-carbon energy transitions in European cities: A comparative analysis”. Energy Policy, Vol. 138, No. 2020: 111298.##- Ojo, A.; Sehl Mellouli, S. (2018). “Deploying governance networks for societal challenges”. Government Information Quarterly, Vol. 35, No. 4: 106-112.##- Palomo-Navarro, A.; Navío-Marco, J. (2018). “Smart city networks' governance: The Spanish smart city network case study”. Telecommunications Policy, Vol. 42, No. 10: 872-880.##- Pittman, J.; Armitage, D. (2019). “Network Governance of Land-Sea Social-Ecological Systems in the Lesser Antilles”. Ecological Economics, Vol. 157, No. 2019: 61–70.##- Scarlett, L.; McKinney, M. (2016). “Connecting people and places: The emerging role of network governance in large landscape conservation”. Ecol Environ, Vol. 14, No. 3: 116–125.##- Sorensen, E.; Torfing, J. (2018). “The democratizing impact of governance networks: From pluralization, via democratic anchorage, to interactive political leadership”. Journal of Public Administration, Vol. 96, No. 2: 302-317.##- Weller, T.; Tierney, J. (2018). “Evidence in the Networked Governance of Regional Decarbonisation: A Critical Appraisal”. Journal of Public Administration, Vol. 77, No. 2: 280-293.##