پژوهشی در نقوش پرده نماهای شهرستان سربیشه (روستاهای مختاران، چنشت و دهشیب)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه بیرجند

2 استادیار باستان شناسی دانشگاه بیرجند/عضو هییت علمی دانشگاه بیرجند

10.22034/fakh.2019.188453.1335

چکیده

چکیده
هنرهای سنتی، تجلی زیبایی هایی نشأت گرفته از ذوق و سلیقه، باورها و اعتقادات مردمان مناطق مختلف و شاهدی استوار بر توجه آنها به دنیای هزاررنگ پیرامون  شان است. هنر سوزن دوزی نیز یکی از این هنرها است. در این میان، مردم شهرستان سربیشه با ترکیب عشق و صبوری، طرح های خیال پرور و چشم نواز خود در هنر سوزن دوزی را بر پرده هایی که زینت بخش خانه هایشان است، به کار بسته اند؛ هنری که از گذشته تا کنون به دست زنان هنرمند منطقه رقم خورده است و دارای نقوش منحصربه فردی است که از لحاظ بصری و تجسمی ساختاری منسجم و مشخص دارد. این پژوهش با هدف شناخت، تحلیل و معنایابی نقوش سوزن دوزی های پرده نماهای شهرستان سربیشه انجام شده است. جامعه آماری مورد مطالعه در منطقه سه روستای مختاران، چنشت و دهشیب است که از فراوانی بیشتر نقوش نسبت به روستاهای دیگر برخوردارند. روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات میدانی و کتابخانه ای است. اهداف پژوهش عبارتند از: بررسی و معرفی نقوش پرده نماهای شهرستان سربیشه، طبقه بندی تنوع نقوش پرده نماها و مقایسه تطبیقی نقوش و تأثیرات فرهنگ و رسوم منطقه بر روی این پرده نماها. با بررسی این موارد مشخص شد نقوش پرده نماها در سه روستای مورد مطالعه در چهار گروه (گیاهی، حیوانی، پرندگان و اشعار) رده بندی می شوند. این نقش ها با اعتقادات و فرهنگ مردم این منطقه گره خورده است و شناخت آنها، بخش عظیمی از روایات غنی فرهنگ تصویری منطقه را برای ما روشن می سازد.
Research on the Needlework of Sarbisheh city
(Mokhtaran, Chenesht and Dehshib villages)
  
 
  Abstract
Traditional art is a manifestation of the beauties emanating from the tastes, beliefs and beliefs of different peoples of the region, and a solid evidence of their attention to the world of millennia around them. The art of needlework is also one of these. In the meantime, the people of Sarbishah have combined their love and patience, their imaginative and visionary designs in the art of needlework, to decorate their home, an art that has long been embraced by women artists in the region. And has unique motifs that are visually and visually consistent. The purpose of this study was to identify, analyze and evaluate the needlework motifs of Sarbisheh city screens. The statistical population of the study is in the area of three villages of Mokhtaran, Chanest and Dahshib which have more motifs than other villages. The method of this research is descriptive-analytical and the method of collecting field and library information. The objectives of the research are: To study and introduce the motifs of the screens of Sarbisheh city, to classify the diversity of the motifs of the screens-views and to compare the motifs and the influences of the culture and customs of the region on these screens. Examination of these cases revealed that the motifs of the screens in the three villages studied were classified into four groups (plant, animal, birds, and poems). These roles are intertwined with the beliefs and cultures of the people of this region, and their understanding of them illuminates a large part of the rich narratives of the region›s visual culture.
Key words: Needlework, Motifs, Sarbisheh
 
 

کلیدواژه‌ها


منابع
- قرآن کریم##-آموزگار، ژاله (1374). تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت.##-اسفندیاری، صبا (1370). نگرشی بر روند سوزن دوزی های ایران. تهران: صبا.##-افروغ، محمد (1392). نماد و نشانه شناسی در فرش ایران. تهران: جمال هنر.##-افضل طوسی، عفت السادات (1391). "گلیم حافظ نگاره بزکوهی از دوران باستان". فصلنامه علمی- پژوهشی نگره، سال اول، ش 21 (بهار): 51-57.##-بشارتی، سیما (1392). "بررسی مردم شناختی پرده های دست دوز زنان در شهرستان بیرجند". پایان نامه کارشناسی ارشد نگارگری، دانشکده هنر، دانشگاه اصفهان.##-بهار، مهرداد (1378). پژوهشی در اساطیر ایران. تهران: آگه.##-بهشتی پور، مهدی (1364). تاریخچه صنعت نساجی ایران. تهران: اکونومیست.##-بهنیا، محمدرضا (1381). بیرجند نگین کویر. تهران: دانشگاه تهران.##-پورنامداریان، تقی (1386). رمز و داستان های رمزی در ادب فارسی. تهران: علمی و فرهنگی.##-حاتم، غلامعلی (1374). "نقش و نماد در سفالینه های کهن ایران".  فصلنامه هنر، ش 28 (بهار): 361-367.##