ارائه الگوی مدیریت عملکرد سازمانی در بخش دولتی ایران با رویکرد حکمرانی الکترونیک

بهدانی, علی; رجائی, زهرا; یعقوبی, نورمحمد; صالح نیا, منیره

doi:10.22034/fakh.2025.502294.1710

ارائه الگوی مدیریت عملکرد سازمانی در بخش دولتی ایران با رویکرد حکمرانی الکترونیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی بهدانی ¹

زهرا رجائی ²

نورمحمد یعقوبی ³

منیره صالح نیا ⁴

¹ دانشجوی دکتری،گروه مدیریت دولتی،واحد بیرجند،دانشگاه آزاد اسلامی،بیرجند،ایران

² استادیار،گروه مدیریت دولتی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران

³ استاد،گروه مدیریت،دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران

⁴ استادیار،گروه مدیریت دولتی،واحدبیرجند،دانشگاه آزاد اسلامی،بیرجند،ایران

10.22034/fakh.2025.502294.1710

چکیده

در سال‌های اخیر، پیچیدگی‌های محیطی، افزایش انتظارات شهروندان و محدودیت منابع از یک سو و پیشرفت‌های فناورانه از سوی دیگر فشار مضاعفی بر سازمان‌های دولتی برای بهبود عملکرد با رویکرد حکمرانی الکترونیک ایجاد کرده است؛ لذا هدف اصلی این پژوهش طراحی الگوی مدیریت عملکرد سازمانی در بخش دولتی با رویکرد حکمرانی الکترونیک است. پژوهش حاضر، از نظر هدف، بنیادی و از نوع تحقیقات پیمایشی است و در آن از نظریه‌ی داده‌بنیاد استفاده شده است. برای نظریه‌پردازی و شناسایی مضامین مدل از تئوری زمینه‌ای مبنی ‌بر رهیافت نظام‌مند استراوس و کوربین (1997) استفاده شده است. جامعه‌ی آماری را، در این بخش از پژوهش، خبرگان دانشگاهی دارای تحصیلات مدیریتی و متخصصان حوزه‌ی مدیریت و فناوری اطلاعات، به‌خصوص مدیریت منابع انسانی و مدیریت رفتار سازمانی، و کارشناسان سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تشکیل می‌دهند. در مجموع مصاحبه‌شوندگان %57 شاغل استان خراسان جنوبی و 7% شاغل استان خراسان شمالی بوده‌اند. برای تعیین این گروه از افراد از روش‌های نمونه‌گیری هدفمند استفاده شده است که با 24 مصاحبه، اشباع نظری و کفایت محتوایی حاصل شد. پس از استخراج مفاهیم اولیه و کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مفاهیم با نسخه‌ی ۲۱ نرم‌افزار مکس کیودا استخراج شدند. روایی مدل با استفاده از معیارهای گوبا و لینکلن (1985)مورد بررسی قرار گرفت و تأیید شد. پایایی مدل با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا انجام گرفت و مقدار ضریب کاپا برابر 74/0 بوده که بیشتر بودن از 61/0 نشان دهنده‌ی پایایی مناسب مدل است؛ براساس نتایج حاصل از تحلیل کیفی، عوامل موثر بر مدیریت عملکرد سازمانی در قالب شش مؤلفه‌ی پدیده‌محوری، عوامل زمینه‌‌ای، عوامل علی، عوامل مداخله‌گر، راهبرد و پیامدها تقسیم گردید. شبکه‌سازی سازمان‌ها، شفافیت و پاسخگویی، پایداری و بهینه‌سازی مدیریت منابع، رهبری و مدیریت هوشمند از مهم‌ترین اجزای مولفه محوری بوده است. عوامل زمینه‌ای شامل سیاست‌گذاری و قوانین، پشتیبانی از مطالعات و تحقیقات، فرهنگ‌سازی و زیرساخت حکمرانی الکترونیک بوده است. عوامل علّی شامل مدیریت دانش و مدیریت تغییرات؛ و عوامل مداخله‌گر شامل پویایی‌های اقتصادی، به کارگیری منابع انسانی، مداخلات دولتی و سیاسی، جذب منابع مالی بوده است. رقابت پذیری، تدوین سند راهبردی، اتخاذ رویکرد فعالانه‌ی تعامل و مشارکت، فرهنگ‌سازی و توانمندسازی کارکنان از مهم‌ترین راهبردها بوده است و پیامدها شامل پیامدهای اجتماعی ـ فرهنگی، سازمانی و اقتصادی بوده است. با توجه به اهمیت حکمرانی الکترونیک در بهبود مدیریت عملکرد، این موضوع باید در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها مورد توجه مدیران دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد. در اجرای بهینه‌ی الگوی مدیریت عملکرد در سازمان‌های دولتی لازم است نسبت به بازنگری در سیاست‌ها و قوانین فضای مجازی، به‌روزرسانی سیستم مدیریت دانش، پایش مستمر عملکرد، رعایت قوانین و عدالت‌محوری در انجام امور، بهینه‌سازی مدیریت منابع، آموزش و توانمندسازی کارکنان و مدیران، برقراری نظام مشوق‌ها، تدوین و پیاده‌سازی برنامه‌های بلندمدت و عملیاتی، فرهنگ‌سازی و استفاده از ظرفیت جامعه‌ی مدنی اقدام نمایند.

کلیدواژه‌ها

مدیریت عملکرد سازمانی

بخش دولت

حکمرانی الکترونیک

خراسان جنوبی

خراسان شمالی

موضوعات

مدیریت دولتی

عنوان مقاله English

Presenting a Model for Organizational Performance Management in Iran’s Public Sector with an Electronic Governance Approach

نویسندگان English

Ali Behdani ¹

zahra rajaei ²

yaghoubi Nour-mohammad ³

monireh salehnia ⁴

¹ Ph.D. Candidate,Department of Public Administration,Birjand Branch,Islamic Azad University, Birjand, Iran

² Corresponding Author ,Assistant Prof,Department of Public Administration,Payam Noor University,Tehran, Iran

³ Prof,Department of Management,Faculty of Management,University of Sistan and Baluchestan,Zahedan, Iran

⁴ Assistant Prof, Department of Public Administration,Birjand Branch,Islamic Azad University, Birjand, Iran

چکیده English

Introduction
In recent years, increasing environmental complexities, rising citizen expectations, and resource constraints have intensified pressure on public sector organizations to enhance their performance through modern approaches such as e-governance. This study aims to design an organizational performance management model for the public sector with an e-governance approach.

Method
This research is fundamental in nature and applied in purpose. It employs a qualitative methodology using grounded theory, specifically the systematic approach of Strauss and Corbin, to develop and identify key themes for the proposed model. The research population consisted of two groups: academic experts and practitioners specializing in organizational performance management. Participants in the qualitative phase included university scholars with expertise in management, specialists in human resource management and organizational behavior, and key officials involved in organizational performance within the Management and Planning Organization. A purposive and theoretical sampling method was employed, reaching theoretical saturation after 24 interviews. The data were analyzed using MAXQDA (version 21) through open, axial, and selective coding. Model validity was assessed based on Guba and Lincoln’s (1985) criteria, while reliability was confirmed using MAXQDA software, yielding a reliability coefficient of 0.74, indicating strong model consistency.

Findings
The results identified six key components influencing organizational performance management:

Core Phenomenon – Includes organizational networking, transparency and accountability, sustainability, resource optimization, leadership, and intelligent management.
Contextual Factors – Encompasses policies and laws, research and study support, cultural development, and e-governance infrastructure.
Causal Factors – Includes knowledge management and change management.
Intervening Factors – Comprises economic dynamics, human resource utilization, governmental and political interventions, and financial resource attraction.
Strategies – Includes competitiveness, strategic document development, interactive participation, cultural development, and employee empowerment.
Consequences – Encompasses socio-cultural, organizational, and economic impacts.

Conclusion
Implementing an effective organizational performance management system based on e-governance requires leveraging civil society capacity, revising cyberspace policies and regulations, updating knowledge management systems, ensuring continuous performance monitoring, promoting justice and the rule of law, optimizing resource management, and empowering employees and decision-makers. Additionally, recognizing outstanding performance through awards and incentives, developing long-term strategic and operational plans, and fostering a culture of innovation and accountability are essential for successful implementation in public sector organizations.

کلیدواژه‌ها English

Organizational Performance Management

Public Sector

E-Governance

South Khorasan

North Khorasan

آبدارزاده، پدرام، روشندل اربطانی، طاهر، کیماسی، مسعود، و عقیلی، سیدوحید (1400). مدلسازی ‌وضعیت‌ حکمرانی ‌خوب ‌الکترونیک در ‌فضای‌ کسب ‌و کار‌ مجازی ‌در‌ صنعت ‌بیمه. مدیریت بازرگانی، 13(4)، 864-885.

آزادیان، یوسف (1402). بررسی نقش آمادگی الکترونیکی و تحقق دولت الکترونیکی بر عملکرد عملیاتی سازمان‌های دولتی مطالعه موردی: سازمان غله استان مازندران. رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 7(24)، 1782-1764.

ابوالمعالی، فاطمه‌السادات، دانش‌فرد، کرم‌الله، و پورعزت، علی‌اصغر (1399). طراحی الگوی اصلاحات اداری با رویکرد حکمرانی دیجیتال. مدیریت سازمان‌های دولتی، 8(3)، 11-32.

استرکی، سمیرا لقمان (1402). طراحی مدل حکمرانی الکترونیک در نظام سلامت (مطالعه موردی: وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ایران). سیاست‌نامه علم و فناوری، 13(2)، 5-21.‎

پیغان، سعید، و آقاداوود، سیدرسول (1399). بررسی اثرات مدیریت کیفیت جامع بر عملکرد سازمانی. همایش ملی بهبود و بازسازی سازمان‌ها و کسب و کارها. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

حسنقلی‌پور، حکیمه، امیری، مجتبی، و پورعزت، علی‌اصغر (1396) . توسعة مدل ارزشیابی خط‌مشی نگهداشت اثربخش اعضای هیئت علمی در آموزش عالی. مدیریت دولتی، 9(3)،516-489

جولایی، حمید، صلواتی، عادل، احمدی، کیومرث، و محمدی، عطاءالله (1398). تبیین عناصر محتوایی الگوی مدیریت عملکرد مبتنی بر حکمرانی خوب در بخش دولتی. پژوهش‌های مدیریت عمومی، 12(45)، 187-210.

دانایی فرد، حسن، و امامی، مجتبی (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌‌پردازی داده بنیاد. اندیشه مدیریت، 1(2)، 69-97.

دقتی، عادله، و یعقوبی، نورمحمد (1400). شناسایی عوامل مؤثر بر استقرار و توسعه حکمرانی الکترونیک در سازمان‌های دولتی. حکمرانی و توسعه، 2(2)، 1-25.

دقتی، عادله، یعقوبی، نورمحمد، کمالیان، امین‌رضا، و دهقانی، مسعود (1399). طراحی الگوی استقرار و توسعه حکمرانی خوب الکترونیک با استفاده از رویکرد فراترکیب. پژوهش‌های مدیریت در ایران، 24(2)، 1-34.

رجائی، زهرا، و شبانی، محمد (1402). واکاوی برخی بایسته‌های مدیریت و حکمرانی اسلامی در سیمای نامه 53 نهج‌البلاغه. حکمرانی و توسعه، 4(1)، 115-136.

ضیایی‌پور، الهام، محمدیان، ایوب، خوش‌الحان، فرید، و تقی‌زاده، علیرضا (1390). چارچوب ابعاد آمادگی الکترونیکی ملی براساس رویکرد سیستمی. مدیریت فناوری اطلاعات، 3(8)، 97-114.

Alkhodary, D. A., Jreissat, E. R., Saidat, Z., Ali, H., & Hasan, E. F. (2023). Examining the impact of e-governance on the performance of corporations: a case study of companies in Jordan. Information Sciences Letters, 12(6), 2599-2617.

Atobishi, T., Abu Bakir, S. M., & Nosratabadi, S. (2024). How do digital capabilities affect organizational performance in the public sector? The mediating role of organizational agility. Administrative Sciences, 14(2), 37.

Aguinis, H. (2013). Performance management (3rd ed.). NJ: Pearson Prentice Hall.

Al-Aiban, K. M. (2024). Sustainable Growth in expanded BRICS: Linking Institutional performance, digital governance, and Green Finance to Environmental Impact. The Asian Bulletin of Contemporary Issues in Economics and Finance, 4(1), 81-102.‏

Andersen, L. B., Pedersen, L. H., & Petersen, O. H. (2018). Motivational foundations of public service provision: Towards a theoretical synthesis. Perspectives on Public Management and Governance, 1(4), 283-298.

Bianchi, C., & Caperchione, E. (2022). Performance management and governance in public universities: Challenges and opportunities. Governance and Performance Management in Public Universities. Springer.

Cascio, W. F. (2006). 10 global performance management systems. Handbook of research in international human resource management, 176-96.

Chua, C. (2014). Digital governance implementation and institutional performance of state universities and colleges (SUCs) in the Philippines. Computer Engineering and Intelligent Systems, 5(2), 53-61.

Cordery, C. J., Goncharenko, G., Polzer, T., McConville, D., & Belal, A. (2023). NGOs’ performance, governance, and accountability in the era of digital transformation. The British Accounting Review, 55(5),1-11.

Creswell, J. (2002). Qualitive Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (3nd ed). North America: SAGE Publication.

Drobyazko, S., Barwińska-Małajowicz, A., Ślusarczyk, B., Zavidna, L., Danylovych-Kropyvnytska, M. (2019). Innovative entrepreneurship models in the management system of enterprise. Journal of Entrepreneurship Education, 22(4),1-6.

Donahue, J. D., & Nye, J. S. (Eds.). (2004). Market-based governance: Supply side, demand side, upside, and downside. Brookings Institution Press.

Engidaw, A. E. (2022). Small businesses and their challenges during COVID-19 pandemic in developing countries: in the case of Ethiopia. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 11(1), 1-14.

Gautam, A., & Jain, S. (2016). Implementing Performance Management Systems: A Strategic Tool for Human Resource Management, Conference Emerging Trends in HRAt: Meerut, 1, 1-13.

Gerrish, E. (2016). The impact of performance management on performance in public organizations: A meta‐analysis. Public Administration Review, 76(1), 48-66.

Heinrich, C. J. (2015). The role of performance management in good governance and its application in public education. Employment Research Newsletter, 22(3), 2.

Jakobsen, M. L., Baekgaard, M., Moynihan, D. P., & van Loon, N. (2018). Making sense of performance regimes: Rebalancing external accountability and internal learning. Perspectives on Public Management and Governance, 1(2), 127-141.

Kompella, L. (2017). E-Governance systems as socio-technical transitions using multi-level perspective with case studies. Journal of Technological Forecasting and Social Change, No.123, 80-94.

Leoni, G., Maione, G., & Mazzara, L. (2023). Digital Governance for Addressing Performance Challenges within Inter-municipalities. In Big Data and Decision-Making: Applications and Uses in the Public and Private Sector. Emerald Publishing Limited.

Lu, L. (2023). Enhancing Organizational Performance: Unveiling the Dynamics of Performance Management and Employee Engagement. Academic Journal of Business & Management, 5(19), 46-50.

Leoni, G., Maione, G., & Mazzara, L. (2023). Digital Governance for Addressing Performance Challenges within Inter-municipalities. In Big Data and Decision-Making: Applications and Uses in the Public and Private Sector . Emerald Publishing Limited.

Manoharan, A. P., Melitski, J., & Holzer, M. (2023). Digital governance: An assessment of performance and best practices. Public Organization Review, 23(1), 265-283.

Moynihan, D. P. (2006). Managing for results in state government: Evaluating a decade of reform. Public Administration Review, 66(1), 77-89.

Moynihan, D. P., Fernandez, S., Kim, S., LeRoux, K. M., Piotrowski, S. J., Wright, B. E., & Yang, K. (2011). Performance regimes amidst governance complexity. Journal of public administration research and theory, 21(suppl_1), i141-i155.

Mone, E. M., London, M., & Mone, E. M. (2018). Employee engagement through effective performance management: A practical guide for managers. Routledge.

Pang, M. S., Lee, G., & DeLone, W. H. (2014). IT resources, organizational capabilities, and value creation in public-sector organizations: a public-value management perspective. Journal of Information Technology, 29(3), 187-205.

Razak, R. C. (2011). Amalan sistem penyampaian perkhidmatan dan prestasi pihak berkuasa tempatan. Conference Master Resources.

Reid, G. J. (2008). Actionable governance indicators–concepts and measurement. Administrative and Civil Service Reform (ACSR) Thematic Group, Washington DC :The World Bank.

Rogge, K. S., & Reichardt, K. (2016). Policy mixes for sustainability transitions: An extended concept and framework for analysis. Research policy, 45(8), 1620-1635.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary educational psychology, 61, 101860.

Strauss, A, & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. CA: Sage.

Saunila, M., Ukko, J., Nasiri, M., & Garengo, P. (2024). The role of digital governance in the integration of performance measurement systems uses and Industry 4.0 maturity. International Journal of Computer Integrated Manufacturing, 37(7), 809-822.‏

Sukmana, H. T., Wibowo, V., & Kurniawan, H. (2022). The Influence of IT Governance and Digital Technology Adoption to Institutional Performance Mediated by Instructional Leadership. In 2022 10th International Conference on Cyber and IT Service Management (CITSM) (pp. 1-6).

Savedoff, W. D. (2011). Governance in the health sector: a strategy for measuring determinants and performance. World Bank policy research working paper.

Schneider, A., & Ingram, H. (1990). Behavioral assumptions of policy tools. The journal of politics, 52(2), 510-529.

Talbot, C. (2008). Performance regimes—the institutional context of performance policies. Intl Journal of Public Administration, 31(14), 1569-1591.

Vogt, M., & Hales, K. (2010). Strategic alignment of ICT projects with community values in local government. 43rd Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 1-10).

Virani, A., & van der Wal, Z. (2023). Enhancing the Effectiveness of Public Sector Performance Regimes: A Proposed Causal Model for Aligning Governance Design with Performance Logics. Perspectives on Public Management and Governance, 6(1), 54-65.

Wright, B. E., & Pandey, S. K. (2008). Public service motivation and the assumption of person—Organization fit: Testing the mediating effect of value congruence. Administration & society, 40(5), 502-521.

Wu, X., & Ramesh, M. (2014). Market imperfections, government imperfections, and policy mixes: Policy innovations in Singapore. Policy sciences,No. 47, 305-320.