نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 --

2 عضو هیئت علمی گروه تاریخ

3 استادیار تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه بیرجند

چکیده

یکی از موضوعات مهم شایان توجه در مطالعات تاریخ محلی خراسان، پژوهش در باب تاریخ اقتصادی خراسان است. با توجه به اهمیت این‌گونه پژوهش‌ها، مقاله حاضر به بررسی تجارتخانه‌های مشهد در عصر پهلوی اختصاص دارد. بر اساس اهداف پژوهش در این مقاله فعالیت‌های تجاری تجارتخانه‌های مشهد و کارکردهای مختلف تجار و نیز تبیین کارکردهای فرهنگی تجارتخانه‌های مشهد مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. این پژوهش به شیوه توصیفی‌ـ تحلیلی است و با اتکا به اسناد آرشیوی آستان قدس و کتابخانه ملی و برخی از اسناد محلی صورت گرفته است و دستاوردهای حاصل از این پژوهش حاکی از ارتباطات و تعاملات تجارتخانه‌های مشهد با سایر شهرهای کشور همچون تهران، رشت، یزد و بیرجند است و همچنین ارتباطات بازرگانی و مبادلات آن‌ها با تجارتخانه‌های کشورهایی نظیر روسیه و آلمان است. علاوه بر این، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد تجارتخانه‌های مشهد در دوره مورد مطالعه، علاوه بر کارکردهای تجاری، دارای کارکردهای متنوعی در عرصه‌های اجتماعی که شامل مشارکت تجار در امور اجتماعی و هر آنچه به رفاه شهروندان مشهدی مربوط می‌شود، است. نمونه‌ای از این کارکرد را می‌توان در احداث مدارس، احداث مساجد و حمام، ساختن سراها، پل‌ها، کاروانسراها و... که در آن مشارکت داشتند، مشاهده کرد. در بخش کارکرد مذهبی نیز می‌توان به اقداماتی همچون مرمت امام‌زاده‌ها، آذین‌بندی بازارها به مناسبت جشن‌های مختلف اشاره کرد. در میان کارکردهای سیاسی نیز می‌توان نامه‌های اعتراض‌آمیز تجار به دولت و تلاش سازمان‌یافته تجار و بازاریان را برای تشکیل مجلس وکلای تجار، تأسیس شورا، شرکت در گروه‌های ضد استبدادی چون جبهه ملی، نهضت آزادی و... برشمرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

An analysis of the functions of commercial firms in Mashhad regarding their cultural output in the Pahlavi dynasty

نویسندگان [English]

  • faeze fatemi 1
  • zahra alizade birjandi 2
  • mojtaba khalife 3

1 --

2 Faculty member of the history department

3 Assistant Professor of Iranian History, Islamic Course, Birjand University

چکیده [English]

One of the important topics in the study of local history of Khorasan is research on the economic history of Khorasan . Due to the importance of such research, the present article is dedicated to the study of Mashhad businesses in the Pahlavi era. Based on the objectives of the research in this article, the commercial activities of Mashhad businesses and the various functions of traders have been analyzed and studied. This research is descriptive - analytical and is based on the archival documents of Astan Quds and the National Library and some local documents. The results of this study indicate the connections and interactions of Mashhad businesse s with other cities in the country such as Tehran, Rasht, Yazd, Birjand, as well as trade relations and their exchanges with businesses such as Russia and Germany . In addition, the findings of this study show that Mashhad businesses in the study period, in addition to commercial functions, have various functions in social areas, including the participation of businessmen in social affairs and everything related to the welfare of Mashhad citizens. An example of this function can be seen in the construction of schools, mosques and baths, houses, stairs, caravanserais, etc., which participated. Among the political functions, we can mention the protesting letters of the merchants to the government and the organized efforts of the merchants and bazaars to form the Bar Association, establish the council, participate in anti-authoritarian groups such as the National Front, the Freedom Movement, and so on.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Business House
  • Merchants
  • Khorasan
  • Mashhad
  • Pahlavi
  • Economic History