نویسندگان

1 دانشیار تاریخ دانشگاه خوارزمی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه خوارزمی

3 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه پیام نور

چکیده

خراسان در عصر فتوحات یکی از کانون های مورد توجه عرب ها بود. ویژگی هایی نظیر موقعیت جغرافیای - اقلیمی خراسان، انگیزه های اقتصادی و کسب غنائم، زیاده خواهی های خلفای اموی و دوری از مرکز خلافت قبایل فراوانی مانند تمیم، ازد، بکر بن وائل و عبدالقیس را به این ایالت کشاند. این مهاجرت ها از زمان فتح این سرزمین شروع و در زمان خلافت امویان روند رو به رشدی را طی کرد. پیامدهای فرهنگی این مهاجرت را می توان در حوزه های زبانی - گسترش زبان فارسی دری در میان طبقات مردم، اضمحلال زبان های بومی و محلی و رونق تجارت در سایه گسترش زبان فارسی- دین، آداب و رسوم، ازدواج - منع ازدواج با محارم در طبقه اشرف ایرانی، ازدواج برخی از اعراب با دختران ایرانی و رواج تعدد زوجات در میان عرب ها- خاکسپاری مردگان، جشن ها و تقویم مشاهده کرد.

کلیدواژه‌ها

آذرنوش، آذرتاش (1385). چالش میان فارسی و عربی در سده های نخست هجری. تهران: نی.##2. ابن اثیر، علی بن محمد (1965م.). الکامل فی التاریخ. بیروت: دار صادر.##3. ابن حوقل، ابی القاسم محمد بن حوقل (1979م.). صوره الارض. بیروت: دارمکتبه الحیاه.##4.ابن سعد، محمد بن سعد (1374). طبقات الکبری. ترجمه محمود مهدوی دامغانی. تهران: فرهنگ و اندیشه.##5. ابن ندیم، محمد بن اسحاق (1366). الفهرست. ترجمه محمدرضا تجدد. تهران: امیرکبیر.##6. اشپولر، برتولد (1369). تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، ج1. ترجمه جواد فلاطوری. تهران: علمی و فرهنگی.##7. اصفهانی، علی بن الحسین ابی الفرج (1407ق.). الاغانی. بیروت: داراحیاء تراث العربی.##8. اصطخری، ابن اسحاق ابراهیم بن محمد الفارسی (1381). المسالک و الممالک. تحقیق محمد جابر عبدالعال الحینی. جمهوریه العربیه المتحده: دارالعلم.##9. اقبال آشتیانی، عباس (1366). موسیقی قدیم ایران. تهران: هیرمند.##10. التون، دنیل (1367). تاریخ سیاسی و اجتماعی خراسان در زمان حکومت عباسیان. ترجمه مسعود رجب نیا. تهران: علمی و فرهنگی.##11. بلاذری، احمد بن یحیی (1377). فتوح البلدان. ترجمه محمد توکل. تهران: نقره.##12. بیرونی، ابوریحان (1363). آثارالباقیه عن القرون الخالیه. ترجمه اکبر دانا سرشت. تهران: امیرکبیر.##13. بیات، علی؛ دهقان پور، زهره (1390). "پیامدهای اجتماعی مهاجرت قبایل عرب به ایران". مجله تاریخ و تمدن اسلامی. ش 14. (پائیز و زمستان): 3-24.##14. پک، السی (1383). "پوشاک دوران ساسانیان". ترجمه پیمان متین. در: دانشنامه ایرانیکا. زیرنظر احسان یارشاطر. تهران: امیرکبیر.##15. پورداود، ابراهیم (1380). اوستا. تهران: اساطیر.##16. تاریخ سیستان (1366). به تصحیح ملک الشعرای بهار. تهران: پدیده خاور.##17. ثعالبی، عبدالملک بن محمد بن اسماعیل (1963م.). غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم. طهران: مکتبه الاسدی.##18. جاحظ، ابی عثمان عمر بن بحر (1969م). المحاسن و الاضداد. حققه و قدم له فوزی خلیل عطوی. بیروت: الشرکه البنانیه الکتاب.##19. جاحظ، ابی عثمان عمر بن بحر (1322). التاج فی اخلاق الملوک. تحقیق احمد زکی پاشا. قاهره: مطبعه الامیریه.##20. جاحظ، ابی عثمان عمر بن بحر (2002). البیان و التبین. قدم لها و بوبها و شرحها علی ابوملحم. بیروت: دارالمکتبه الهلال.##21. جهشیاری، محمد بن عبدوس (1408ق.). الوزراء و الکتاب. بیروت: دارالفکر الحدیث.##22. چوکسی، جمشید کرشاسب (1382). ستیز و سازش. ترجمه نادر میر سعیدی. تهران: ققنوس.##23. چینگ، جولیا (1383). ادیان چین. تهران: باز.##24. حاکم نیشابوری، ابوعبدا... محمد بن عبدا... (1375). تاریخ نیشابور. ترجمه محمد بن حسین خلیفه نیشابوری. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگاه.##25. حدودالعالم من المشرق الی المغرب (1362). به کوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری.##26. خوارزمی، ابوعبدا... محمد بن احمد بن یوسف کاتب (1363). مفاتیح العلوم. ترجمه حسین خدیو جم. تهران: علمی و فرهنگی.##27. دوستخواه، جلیل (1374). اوستا. تهران: مروارید.##28. دهخدا، علی اکبر (1372). لغت نامه. تهران: دانشگاه تهران.##29. دنت، دانیل (1358). مالیات سرانه و تأثیر آن در گرایش به اسلام. ترجمه محمدعلی موحد. تهران: خوارزمی.##30. دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود (1368). اخبار الطوال. ترجمه محمود مهدوی دامغانی. تهران: نی.##31. زرین کوب، عبدالحسین (1367). تاریخ مردم ایران. تهران: امیرکبیر.##32. ژینیو، فیلیپ (1382). اردا ویرفقنامه. ترجمه ژاله آموزگار. تهران: معینی.##33. شهبازی، شاپور(1383). "پوشاک دوران مادها و هخامنشیان". ترجمه پیمان متین. در: دانشنامه ایرانیکا. زیر نظر احسان یارشاطر. تهران: امیرکبیر.##34. ضیاءپور، جلیل (1349). پوشاک ایرانیان از چهارده قرن پیش تا آغاز دوره شاهنشاهی پهلوی. تهران: وزارت فرهنگ و هنر.##35. طبری، محمد بن جریر (1375ش.). تاریخ الرسل و الملوک. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: اساطیر.##36. علی، صالح احمد (1384). مهاجرت قبایل عربی در صدر اسلام. ترجمه هادی انصاری. تهران: حوزه و دانشگاه؛ سمت.##37. عباسی، علی اکبر (1391). "ازدواج های اعراب و خراسانیان در عهد امویان". مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان، ش22و23، (زمستان و بهار): 61-80.##38. غفرانی، علی (1387). فرهنگ و تمدن اسلامی در ماوراءالنهر از سقوط سامانیان تا برآمدن مغولان. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.##39. قمی، حسن بن علی (1361). تاریخ قم. ترجمه جلال الدین تهرانی. تهران: توس.##40. فرای، ریچاردن. (1365). بخارا، دستاورد قرون وسطی. ترجمه محمود محمودی. تهران: علمی و فرهنگی.##41. فرای، ریچاردن. (1375). عصر زرین فرهنگ ایران. ترجمه مسعود رجب نیا. تهران: سروش.##42.کاهن، کلود (1381). قبایل، شهرها و سازمان بندی اجتماعی تاریخ ایران از فروپاشی ساسانیان تا آمدن سلاجقه. ترجمه حسن انوشه. تهران: امیرکبیر.##43. کریستن سن، آرتور (1374). وضع ملت و دولت و دربار در دوره شاهنشاهی ساسانیان. ترجمه مجتبی مینوی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##44. کریستن سن، آرتور (1378). ایران در زمان ساسانیان. ترجمه رشید یاسمی. ویراستار حسن رضایی باغ بیدی. تهران: صدای معاصر.##45. لازار، ژیلبر (1381). "ظهور زبان فارسی، تاریخ ایران از فروپاشی ساسانیان تا آمدن سلاجقه". در: تاریخ ایران کمبریج، ج4. ترجمه حسن انوشه. تهران: امیرکبیر.##46. مارکوارت، یوزف (بی تا). ایرانشهر بر مبنای جغرافیای موسی خورنی. ترجمه مریم میراحمدی. تهران: اطلاعات.##47. مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین (1378). مروج الذهب فی معادن الجوهر، ج1. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: علمی و فرهنگی.##48. مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین (1381). التنبیه الاشراف. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: علمی و فرهنگی.##49. مشایخی فریدنی، آذرمیدخت (1376). بلخ کهن ترین شهر ایرانی آسیای مرکزی در قرون نخستین اسلامی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##50. مفتخری، حسین (1381). تاریخ ایران از ورود مسلمانان تا پایان طاهریان. تهران: سمت.##51. مفتخری، حسین؛ ضائقی، راحله (1386). "حیات سیاسی مانویان در قرن های نخستین اسلامی". نامه تاریخ پژوهان، ش11. (پائیز): 156-181.##52. مقداد، محمود (1408ق.). الموالی و نظام ولاء من الجاهلیه الی اواخر العصر الاموی. دمشق: دارالفکر.##53. مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد (1361). احسن التقاسیم فی المعرفه الاقالیم. ترجمه علینقی منزوی. تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.##54. مقدسی، مطهر بن طاهر (1374). آفرینش و تاریخ. ترجمه محمد رضا شفیعی کدکنی. تهران: آگه.##55. مینوی خرد (1364). تصحیح احمد تفضلی. تهران: توس.##56. ناتل خانلری، پرویز (1374). تاریخ زبان فارسی. تهران: سیمرغ.##57. نرشخی، ابوبکر (1363). تاریخ بخارا. ترجمه ابونصر احمد بن محمد نصیر القبادی. تلخیص محمد بن زفر بن عمر. تصحیح محمدتقی مدرس رضوی. تهران: توس.##58. نفیسی، سعید (1331). تاریخ تمدن ایران ساسانی. تهران: دانشگاه تهران.##59. ویدن گرن، گئو (1377). دین های ایران. ترجمه منوچهر فرهنگ. تهران: آگاه.##60. ولهاوزن، یولیوس (1376ق.). الدوله العربیه و سقوطها. نقلم الی العربیه. یوسف العش. دمشق: مطبعه الجامعه السوریه.##61. هوار، کلمان (1384). ایران و تمدن ایرانی. ترجمه حسن انوشه. تهران: امیرکبیر.##62. یارشاطر، احسان (1336). "زبان ها و لهجه های ایرانی". مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. ش 1و 2 (مهر و دی): 236-240.##63. یعقوبی، احمد بن اسحاق (1378). تاریخ یعقوبی. ترجمه محمدابراهیم آیتی. تهران: علمی و فرهنگی.##