نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان،

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه بیرجند

چکیده

زنان روستایی، عامل بسیار مهمی در تحقق توسعه ی پایدار می باشند. رسیدن به توسعه ای برابر و پایدار در جامعه بدون در نظر داشتن زنان روستایی کشور، امری دست نیافتنی خواهد بود. حضور زنان در فعالیت های اجتماعی، اقتصادی و برنامه ریزی جهت گسترش مشارکت آنان، بویژه در زمینه های اقتصادی، شرطی لازم برای توسعه ی پایدار است. در این راستا هدف این مقاله، بررسی نقش و میزان مشارکت زنان در الگوهای توسعه روستای خراشاد می باشد. این پژوهش از نظر ماهیت از نوع توصیفی- تحلیلی است که در روش توصیفی، داده ها با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و عملیات میدانی با استفاده از پرسشنامه جمع آوری شده است. در روش تحلیلی، با توجه به فرضیه های پژوهش، از آزمون های آماری تحلیل واریانس و آزمون همبستگی پیرسون استفاده شده است. جامعه آماری در این پژوهش زنان روستای خراشاد می باشد که 65 نفر از زنان با استفاده از فرمول کوکران محاسبه شده و پرسشنامه در بین آنها توزیع گردید. یافته های به دست آمده از این پژوهش حاکی از بالا بودن نقش و جایگاه زنان روستای خراشاد در فعالیت های اقتصادی، اجتماعی و ... است و نقش و مشارکت فعال و سازنده ای در گام های گوناگون توسعه روستای خراشاد دارند. زنان این روستا، در بیشتر فعالیت های روستایی (کشاورزی، دامداری، باغداری، صنایع دستی بویژه قالیبافی، توبافی (پارچه بافی سنتی) اشتغال داشته به طوری که تعاونی روستایی زنان خراشاد یکی از فعال ترین تعاونی های روستایی در سطح استان شناخته شده و باعث شده است که خراشاد به عنوان نخستین روستای هدف صنایع دستی کشور از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری معرفی شود. بیشتر زنان خراشاد، از نظر سطح تحصیلات در سطح متوسط به بالا قرار دارند که با توجه به سطح تحصیلاتشان، هیچ گونه تفاوتی در میزان مشارکت آنها در روستا دیده نمی   شود و به دلیل فرهنگ حاکم بر این روستا، پذیرش مشارکت همه جانبه زنان روستا در فرایند توسعه روستا از طرف مردان قابل قبول است.

کلیدواژه‌ها

آسایش، حسین (1381). اصول و روش های برنامه ریزی روستایی. تهران: دانشگاه پیام نور.##-احمدی، نهال، و دیگران (1386). کسب و کار خانگی: راهی بسوی خوداشتغالی زنان و کارآفرینی در خانه. تهران: شورای فرهنگی- اجتماعی زنان، مرکز اطلاعات و آمار.##-احمدی‌نیا، علی اصغر؛ تقوی، حسن (1383). "بررسی تأثیر اشتغال زنان بر رضایت همسرانشان از زندگی". فصلنامه پژوهشی زنان، دوره سوم، ش 5 (بهار): 45-53.##-ارجلو، صغرا (1384). "ارزیابی آگاهی زنان روستایی شهرستان اصفهان از حقوق خویش، عوامل مؤثر در آن و تأثیر این آگاهی در مشارکت آن ها در تصمیم گیری"پایان نامه کارشناسی ارشد توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان.##-ازکیا، مصطفی (1374). مقدمه ای بر جامعه شناسی توسعه روستایی. تهران: اطلاعات.##-اکبری، حسین (1391). "نقش زنان در توسعه پایدار محیط زیست". زن در توسعه و سیاست، دوره دهم، ش 4 (زمستان): 37-56.##-بینا، لادن (1382). "بررسی نقش مشارکت زنان در مقابله با بیابان زایی و عوامل مؤثر در مشارکت آنان در بیابان زدایی در حوزه آبخیز حبله رود در استان سمنان". پایان نامه کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس.##-پاپلی یزدی، محمد حسین (1376). طرح ساماندهی فضایی- کالبدی سکونتگاه های روستایی (پنج بخش از شهرستان های جنوب خراسان)، بخش مرکزی شهرستان بیرجند (مرحله 1 و 2 نهایی). مشهد: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان رضوی.##-پژوهشکده زنان (1381). "نظریه های سیاستگذاری در برنامه ریزی های جنسیتی". در: مجموعه گزارش های همایش چالش ها و چشم اندازهای توسعه ایران. غلامحسین فیروزفر، تهران: سازمان مدیریت و برنامه ریزی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش.##-خانی، فضیله؛ احمدی، منیژه (1388). "تبیین عوامل مؤثر بر مشارکت زنان در تصمیم گیری های اقتصادی-اجتماعی در مناطق روستایی". پژوهش زنان، دوره7، ش4 (زمستان): 95-113.##-روح افزا، فائزه؛ اکرامی، عطیه (1388). "ضرورت توجه به اهمیت نقش زنان در راستای اهداف توسعه پایدار". فرهنگ، دوره هفتاد، ش70 (تابستان): 169-194.##-زمانی میان دشتی، ناصر؛ عطائی، پوریا؛ ایزدی، نسیم (1391). "بررسی سطوح و میزان توانمندی در بین اعضای تعاونی زنان روستایی (مورد مطالعه: تعاونی زنان تفیهان شهرستان شیراز)". زن در توسعه و سیاست، دوره10، ش 4 (زمستان): 153-172.##-سازمان جهانی خواربار و کشاورزی "فائو" (1374). نقش زنان در توسعه کشاورزی. ترجمه غلامحسین صاحب نصب. تهران: وزارت جهاد سازندگی، معاونت ترویج و مشارکت مردمی.##-شاهرودی، علی اصغر؛ چیذری، محمد؛ توسلی، بهاره (1385). "تأثیر دانش بومی زنان روستایی بر توسعه پایدار کشاورزی". جهاد (ترویج کشاورزی و توسعه روستایی)، دوره بیست و پنجم، ش 271 (خرداد و تیر): 138-150.##-شیعه، اسماعیل (1378). مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری. تهران: دانشگاه علم و صنعت.##-عبداللهی، محمد (1383). "زنان و نهاده های مدنی، مسائل و موانع راهبردهای مشارکت مدنی زنان در ایران". جامعه شناسی ایران، سال پنجم، ش 2 (تابستان): 63-99.##-غفاری، غلامرضا؛ نیک بین صداقتی، فاطمه؛ اسماعیل زاده، خالد (1391). "مشارکت اجتماعی زنان و تأثیر آن بر رفاه خانواده (مطالعه موردی: منطقه 9 شهر تهران)". فصلنامه جامعه، فرهنگ، رسانه، سال اول، ش 2 (بهار): 33-62.##-غلامعلی زاده، ثمیه؛ رضایی مقدم، کوروش (1388). "چالش های عمده مشارکت زنان روستایی در تعاونی ها". فصلنامه نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، سال7، ش25 (پاییز): 19-25.##-فال سلیمان، محمود؛ صادقی، حجت الله (1390). "بررسی جایگاه و نقش زنان روستایی در جریان پروژه بین المللی ترسیب کربن در شهرستان سربیشه در جهت توسعه محلی پایدار". در: مجموعه مقالات اولین همایش ملی بیابان. مرکز تحقیقات. تهران: مرکز تحقیقات بین المللی بیابان دانشگاه تهران.##-قلی زاده، آذر (1374). "بررسی علل نادیده گرفتن زنان روستایی در فرایند توسعه در کشورهای در حال توسعه". اقتصاد کشاورزی و توسعه، دوره هفتم، ش 27 (پاییز): 31-42.##-کار، مهرانگیز (1373). زنان در بازار کار ایران. تهران: روشنگران.##-لهسایی زاده، عبدالعلی؛ جهانگیری، جهانگیر؛ خواجه نوری، بیژن (1384). "بررسی مشارکت اقتصادی زنان روستایی (مطالعه موردی: استان فارس)". جامعه شناسی ایران، سال ششم، ش 3 (پاییز): 124-145.##-میرزاامینی، محمدرضا (1383). راهکارهای توسعه کارآفرینی و اشتغالزایی روستایی. تهران: اندیشگاه شریف.##-نوروزی، فیض الله، بختیاری، مهناز (1388). "مشارکت اجتماعی و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن". فصلنامه راهبرد، دوره هجدهم، ش 53 (زمستان): 249-269.##-هاشمی، مریم السادات (1374). "بررسی نقش اقتصادی اجتماعی زنان روستایی در تولید قالی". پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.##-وثوقی، منصور (1369). جامعه شناسی روستایی. تهران: کیهان.##
-Corral, Thais (2002)."Womens Sustainable Development Agenda". Natural Resources Forum. Vol. 26, No. 249-253 :3.##-ELLen, sue; Chalton,M. (1984). Women in thired world development. Boulder and Londan: westview press.##-Krueger, Rob; Lydia, Savage (2007). "City-regions And Social Reproduction: A place For Sustainable? ".International Journal Of Urban And Regional Research" , Vol. 31, No.215-225 :1.##-Molyneux, Maxine (2002). "Gebnder and the silences of social capital :lessons from latin America". Development and change, Vol. 33, No. 188-167 :2.##-Ratner Blake, D. (2004). "Sustainability as A Dialogue Of Values: Challenges To The Sociology Of Development". Sociological Inquiry, Vol. 74, No. 69-50 :1.##-Tsenkova, Sasha (1999). Sustainable Urban Development In Europe: Myth Or Reality? america. Blackwell Publishers.##-World bank (2003). Sustainable Development In A Dynamic World.Washengton, Transforming Instituyions , Growth, and Quality Of Life.A Copublicarion Of The World Bank; Oxford University Press.University Press.##