نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان خراسن رضوی/ پردیس شهید بهشتی مشهد

2 استادیار جامعه شناسی دانشگاه آزاداسلامی واحد قوچان

3 دانشجوی دکترای علوم تربیتی دانشگاه بوعلی سینای همدان/ مدرس دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی، پردیس شهید بهشتی مشهد

چکیده

این مقاله پژوهشی، برگرفته از طرح پژوهشی نیازسنجی فرهنگی و اجتماعی خانوار در منطقه 6 شهرداری مشهد ­است و جامعه آماری این پژوهش را شهروندان ساکن در این منطقه در سال 1394 تشکیل می­دهند. روش پژوهش، پیمایشی­ـ توصیفی و واحد تحلیل خرد (فرد) است. روش نمونه­گیری نیز طبقه­ای متناسب با استفاده از نقشه و فهرست خانوارها در بلوک­ها و خوشه‌های نمونه است. تعداد کل جمعیت، 198782 نفر و تعداد حجم نمونه 638 نفر برآورد شده بود. در این پژوهش هشت مجموعه مفاهیم "تعالی فرهنگ شهروندی"، "ارتقای سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های همگانی"، "ارتقای سلامت اجتماعی و کاهش ناهنجاری‌های شهری"، "ارتقای شادابی، نشاط و تندرستی شهروندان"، "افزایش و ارتقای سطح ارائه خدمات به زائران و گردشگران"، "تأثیرگذاری بر هویت و فضای کالبدی شهر از طریق بهره‌گیری از هنر اسلامی و ملی"، "توسعه مراکز و فضاهای فرهنگی، اجتماعی، هنری، ورزشی و گردشگری" و "نحوه ورود شهرداری به فعالیت‌های فرهنگی"، مورد سنجش قرار گرفت. برخی از نتایج این پژوهش نشان داد در زمینه حوزه­های برگزاری آموزش‌ها، دو اولویت مهم عبارت­اند از: حوزه فرهنگی مذهبی 8/43% و فنی مهارتی 5/24%، در زمینه موضوعات آموزش‌ها، دو اولویت مهم عبارت‌اند از: خانواده و مهارت‌­های زندگی 3/26% و سلامت عمومی 7/16%، در زمینه شیوه ارائه آموزش­ها، دو اولویت مهم عبارت­اند از: کلاس­های آموزشی 9/24% و تبلیغات رسانه­ای 7/21%، در زمینه موضوعات نمایشگاه­های فرهنگی، دو اولویت مهم عبارت­اند از: خانواده 7/27% و رسانه و دیجیتال 3/21% و در زمینه موضوع نمادهای شهری و آثار هنری نیز دو اولویت مهم، موضوع مرتبط با امام رضا (ع) 5/30 % و موضوع نشاط­افزا 3/30% بوده­اند.

کلیدواژه‌ها

  • آشوری، داریوش (1389). تعریف­ها و مفهوم فرهنگ. تهران: آگاه.##
  • اسماعیلی، بابک (1380). "نیازسنجی". تدبیر، دوره 12، ش 117: 41-50.##
  • بابائی، محمود (1386). نیازسنجی اطلاعات. تهران: پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران.##
  • بیرو، آلن (1366). فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمه باقر ساروخانی. تهران: کیهان.##
  • حاجیانی، ابراهیم (1381). بررسی نیازهای بهداشتی قالی­بافان کشور و ارائه الگوی مناسب برای رفع آنها. تهران: سازمان صنایع دستی.##
  • حسنی، غلامرضا (1393). نیازسنجی فرهنگی و اجتماعی خانواری شهر مشهد (طرح تلفیق مناطق 13 گانه شهر مشهد). مشهد: شهرداری مشهد.##
  • خورشیدی، افشین؛ حمدی، پیمان (1395). "آموزش براساس نیاز بازار و شناخت موانع موجود". در: مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی و چهارمین همایش بین­المللی مهارت­آموزی و اشتغال. سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای. تهران: سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای: 1-20.##
  • دهخدا، علی­اکبر. لغت­نامه دهخدا، ج 15. ذیل "نیاز".##
  • رزاقی، حمید (1391). "مقایسه نیازهای فرهنگی و هنری شهروندان ساکن پهنه ­های شمالی، جنوبی و غربی شهر تهران". مطالعات مدیریت شهری. دوره 4، ش 9 (بهار): 71-84.##
  • رفیع­پور، فرامرز (‌1370)‌. کند و کاوها و پنداشته­ها. ‌تهران: شرکت سهامی انتشار.##
  • رفیع­پور، فرامرز (1374). جامعه روستایی و نیازهای آن. تهران: شرکت سهامی انتشار.##
  • رفیع­پور، فرامرز (1382). آناتومى جامعه، مقدمه­اى بر جامعه­شناسى کاربردى. تهران: شرکت سهامى انتشار.##
  • روشه، گی (1376). جامعه­شناسی تالکوت پارسونز. ترجمه عبدالحسین نیک­گهر. تهران: تبیان.##
  • ساروخانی، محمدباقر (1387). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی: اصول و مبانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##
  • ﺷﺎﯾﻦ، ادﮔﺎر (1383). ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ ﻓﺮﻫﻨـﮓ ﺳـﺎزﻣﺎﻧﯽ و رﻫﺒـﺮی. ﺗﺮﺟﻤـﻪ ﺑـﺮزو ﻓﺮﻫـﯽ ﺑﻮزﻧﺠﺎﻧﯽ و ﺷﻤﺲ­اﻟﺪﯾﻦ ﻧﻮری ﻧﺠﻔﯽ. ﺗﻬﺮان: ﺳﯿﻤﺎی ﺟﻮان.##
  • شمس، مجید؛ امینی، نصیره (1388). "ارزیابی شاخص فرهنگ ایرانی و تأثیر آن در توسعه گردشگری". جغرافیای انسانی، سال اول، ش 4 (پاییز): 81-93.##
  • شهرداری مشهد، معاونت فرهنگی و اجتماعی (1392). بسته سیاستی سال­های 1390 و 1391. مشهد: شهرداری مشهد، معاونت فرهنگی و اجتماعی.##
  • عباس­زادگان، محمد؛ ترک­زاده، جعفر (1379). نیازسنجی آموزشی در سازمان­ها. تهران: شرکت سهامی انتشار.##
  • عسگریان، محمد (1388). "مفهوم­شناسی فرهنگ سازمانی". توسعه انسانی پلیس، سال ششم، ش 24 (مرداد و شهریور): 101-124.##
  • غفاری، غلامرضا (1383). روش­ها و تکنیک­های برنامه­ریزی. تهران: شرکت سهامی انتشار.##
  • فتحی واجارگاه، کورورش (1381). نیازسنجی آموزشی (الگوها و فنون). تهران: آییژ.##
  • فرخ­وندی، امیر؛ پارسی، فاطمه (1396). "نیازسنجی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و روانی کارکنان بنیاد شهید و امور ایثارگران (مطالعه موردی: استان خوزستان). مطالعات فرهنگ ایثار، دوره یکم، ش 2 (بهار): 7–68.##
  • قربانی، مریم؛ قمری، الهه (1381). نیازسنجی جوانان شهر کرج. کرج: اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کرج.##
  • گیدنز، آنتونی (1376). جامعه­شناسی. تهران: نشر نی.##
  • مرادی سروستانی، آزاده؛ زارعی، رضا (1396). "نیازسنجی دوره­های آموزش ضمن خدمت کارکنان آموزش و پرورش ناحیه 4 شیراز". رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال هشتم، ش 1 (خرداد و تیر): 283-296.##
  • ﻣﺸﺒﮑﯽ، اﺻـﻐﺮ (1379). ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ رﻓﺘﺎر ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ: ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐـﺎرﺑﺮدی، ارزش از رﻓﺘـﺎر اﻧﺴﺎﻧﯽ. ﺗﻬﺮان: ﺗﺮﻣﻪ.##
  • ناجی اصفهانی، زهرا؛ ژیان­پور، مهدی؛ جلالی، مینا (1398). "نیازسنجی در شهر: مرور نظام­مند مطالعات انجام­شده در زمینه سنجش نیازهای شهری". راهبرد اجتماعی - فرهنگی، سال چهارم، ش 33 (زمستان): 5-29.##
  • نائلی، محمد (1373). انگیزش در سازمان­ها. اهواز: دانشگاه شهید چمران اهواز.##
  • نیازی، محسن؛ گنجی، محمد (1392). "نیازسنجی فرهنگی و اولویت­بندی الگویی در میان شهروندان کاشانی". مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی. دوره دوم، ش 1 (زمستان): 35-67.##
  • وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دفتر آموزش و ارتقای سلامت (1394). برنامه نیازسنجی سلامت جامعه. تهران: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.##
  • هانتینگتون، ساموئل (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: علمی.##

- Guy, V. (1941). “Introductory Sociology”. Social Forces, Vol. 19, No. 3: 440-452.##- Tylor, E. B. (1889). Primitive culture: Researches into the development of mythology, philosophy, religion, language, art and custom. New York: Henry Holt and Company.##- Zyary, K. (1999). “Research on the Wommen Situation in University Society”. Journal of Tahavol Edary, Vol. 4, No. 5: 4-13##