مسائل فرهنگ عمومی با تأکید بر موضوع شهروندی و اخلاق اجتماعی شهروندان شهر سبزوار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه حکیم سبزواری

2 استادیار جمعیت شناسی دانشگاه حکیم سبزواری

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی دانشگاه حکیم سبزواری

10.22034/fakh.2021.215681.1385

چکیده

حقوق شهروندی، مجموعه‌ای از قواعد حاکم بر روابط اشخاص و گروه­ها در جامعه‌ شهری و اخلاق اجتماعی، میزان احترام و پای‌بندی این اصول در ارتباط آن‌ها با یکدیگر است. هدف این پژوهش بررسی جامعه‌شناختیِ مسائل فرهنگ عمومی (با تأکید بر حوزه‌ شهروندی و اخلاق اجتماعی شهروندان شهر سبزوار) است؛ مسائلی که جامعه­شناسانی چون پارسونز، اینگلهارت به‌عنوان بزرگ‌‌‌ترین کارشناسان این دانش تأکید زیادی بر شناخت و اولویت­بندی آ‌ن‌ها برای پیشگیری و حل معضلات داشته­اند. بدین‌منظور سه‌نمونه (مجموعاً 280 نفر) شامل 70 نفر از مسؤولان و افراد تأثیرگذار فرهنگی به روش مصاحبه‌ نیمه‌باز، 200 نفر از مردم اجتماع به روش تصادفی ساده و 10نفر از کارشناسان فرهنگی با روش ANP مورد مطالعه قرار گرفتند. پس روش تحقیق این پژوهش تلفیقی از روش‌های ANP کیفی و روش کمی پرسش‌نامه‌ای نیمه‌ساختار یافته بوده و داده­ها به روش تحلیل‌محتوا مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته ­است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که از نظر مسؤولان و اثرگذاران فرهنگی، بیکاری با 01/41%، فرهنگ نامناسب رانندگی با 99/36% و اعتیاد با 51/31% مهم‌‌‌ترین تهدیدهای فرهنگی حوزه‌ عمومی (شهروندی و اخلاق اجتماعی) در شهر سبزوار هستند. از نظر مردم، کم‌توجهی به حقوق عمومی توسط موتورسواران با 01/53% و اعتیاد با 08/27% مهم‌‌ترین آسیب‌ها محسوب می‌شوند. نقطه مشترک نظرات این دو دسته اعتیاد است که در حال حاضر یکی از سه معضل مهم و جدی مردم سبزوار می‌باشد. در نهایت با مقایسه دوبه‌دویی معضلات در قالب مدل ANP به‌ترتیب بیکاری با 31/0، اعتیاد 8/27، ضعف فرهنگ کار جمعی و گروهی 11/0 سه معضل مهم از نظر آن دو گروه محسوب می­گردد. مهم‌‌ترین عامل مؤثر بر بیکاری به­عنوان اولویت اول نیز، نبود برنامه‌های مناسب فرهنگی با ضریب تأثیر 089/0% است. پیشنهاد مردم و مسؤولان فرهنگی نیز با توجه به اولویت­های نخست معضلات اجتماعی به ترتیب، جذب صحیح سرمایه جهت کاهش بیکاری، برنامه­ریزی­های فرهنگی و نظارت بر اجرای صحیح آن‌ها، تقویت روحیه‌ همکاری و نیز معرفی الگوهای موفق اجتماعی و اقتصادی در شهر سبزوار است. یافته­های تحقیق با نظریات پارسونز به‌عنوان نظریه‌ اصلی و مورداستفاده در این پژوهش مطابقت دارد.

کلیدواژه‌ها


منابع
امینی، محمد (1395). "وضعیت فرهنگی جامعه از منظر مسؤولان فرهنگ (مورد مطالعه: مدیران و فعالان شهر همدان)". راهبرد فرهنگ، دوره سی، ش 35 (پاییز): 235-266.##اینگلهارت، رونالد (1373). تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته. ترجمه مریم وتر. تهران: کویر.##پاک‌سرشت، سلیمان، و دیگران (1395). "مسأله­شناسی راهبرد توسعه در استان خراسان رضوی". مطالعات راهبردی، دوره ششم، ش 21 (زمستان): 121-152.##خاشعی، رضا (1383). "مرزبندی‌های نامرئی در حوزه فرهنگ عامه و فرهنگ عمومی". فرهنگ مردم ایران، دوره سوم، ش 2 (بهار): 15-35.##دواس، دی. ای. (1392). پیمایش در تحقیقات اجتماعی. ترجمه هوشنگ نایبی. تهران: نشر نی.##رابینگتن، ارل؛ واینبرگ، مارتین (1393). رویکردهای نظری هفت‌گانه در بررسی مسائل اجتماعی. ترجمه رحمت‌الله صدیق سروستانی. تهران: دانشگاه تهران.##رجب­زاده، احمد (1379). "درآمدی بر فرهنگ عمومی". آزما، دوره دهم، ش 10 (بهمن و اسفند): 22-25.##رشیدپور، علی؛ مرادی، علیرضا (1389). "چالش‌ها و آسیب‌های فراروی فرهنگ و مدیریت فرهنگی". مهندسی فرهنگی، سال پنجم، ش 47 و 48 (آذر و دی): 67-73.##روشه، گی (1376). جامعه‌شناسی تالکوت پارسونز. ترجمه عبدالحسین نیک­گهر. تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی تبیان.##ریتزر، جورج (1389). نظریه جامعهشناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: علمی.##زبردست، اسفندیار (1388). "کاربرد فرآیندهای تحلیل شبکه‌ای (ANP) در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای". هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، دوره دوم، ش 41 (بهار): 79-90.##زلفعلی­فام، جعفر؛ آقایی، هادی (1393). "بررسی تأثیر سرمایه فرهنگی بر تعهد اجتماعی شهروندان به مسائل شهری". بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره پنجم، ش 1 (بهار و تابستان): 77-112.##صدیق سروستانی، رحمت‌الله (1387). آسیب‌شناسی اجتماعی. تهران: سمت.##فتحی، سروش؛ مختارپور، مهدی (1390). "توسعه شهری، شهرنشینی و حقوق شهروندی". مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال سوم، ش 4 (پاییز): 90-105.##فیلیک، اووه (1393). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی.##قاضی­پور، سجاد (1396). "درآمدی بر حقوق شهروندی". [پیوسته] قابل‌دسترس در: [12/7/1398] http://mehrbaranhp.blogfa.com/##قلی‌زاده، آذر (1374). مبانی جامعه‌شناسی. کاشان: محتشم.##قرائی‌مقدم، امان‌الله (1374). مبانی جامعه‌شناسی. تهران: ابجد.##کاووسی، اسماعیل؛ حسن‌پور، محمد (1386). "بررسی عوامل مؤثر در ارتقای سطح فرهنگ عمومی از دیدگاه مدیران فرهنگ و ارشاد اسلامی". مدیریت فرهنگی، دوره یک، ش 1 (زمستان): 13-30.##کریمی، علیرضا (1394). وضعیت مسائل و آسیب­های اجتماعی خراسان رضوی بر پایه سه پیمایش ملی، دفتر طرح های ملی، مرکز رصد اجتماعی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.##کمربیگی، خلیل؛ رشیدی، مجتبی (1394). "مسأله‌شناسی و اولویت‌بندی آسیب‌ها و مسائل فرهنگی در استان ایلام". فرهنگ ایلام، دوره 16، ش 48 و 49 (پاییز و زمستان): 165-186.##گرانپایه، بهروز (1377). فرهنگ و جامعه؛ چند دیدگاه تحلیلی درباره فرهنگ عمومی، ج 1. تهران: شریف.##مرادی، مهدی (1383). "بررسی موانع توسعه فرهنگ عمومی در ایران بعد از انقلاب اسلامی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد جامعه­شناسی، دانـشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنرکرمان.##وثوقی، منصور؛ آرام، هاشم؛ سلمانی، گودرز (1391). "بررسی موانع ساختاری در جهت شکل‌گیری و ارتقای توسعه فرهنگی در ایران؛ چالش‌ها و فرصت‌ها". مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال چهارم، ش 3 (تابستان): 81-96.##وثوقی، منصور؛ نیک‌خلق، علی‌اکبر (1376). مبانی جامعه‌شناسی. تهران: خردمند.##
- Janoski, T. (1997). Citizenship and civil society A Framework of and obligations In Liberal Traditional And Social Democratic Regimes. London:Cambridge University Press.##Johnson, Doyle Paul (2008). Contemporary sociological theory. New York: Springer.##