http://www.farhangekhorasan.ir/ مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان fa daily 1 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 http://www.farhangekhorasan.ir/article_234091.html تغییر سازمانی در چارچوب فرهنگی رخ می‌دهد.؛ بنابراین عوامل فرهنگی مانند ارزش‌ها، باورها و هنجارها نقش مهمی در شکل‌دهی نگرش افراد به تغییر دارند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش نگرش به تغییر سازمانی در رفتار نوآورانه‌ی معلمان آموزش و پرورش دوره‌ی ابتدایی در شهر بیرجند است. روش پژوهش توصیفی ـ همبستگی است. جامعه‌ی‌ آماری شامل 1900 نفر از معلمان ابتدایی شهر بیرجند در سال 140۲-140۳ است که از میان آن‌ها نمونه‌ای 320 نفره به روش خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب گردید. گردآوری داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌های نگرش به تغییر سازمانی دانهام و همکاران (1989) و رفتار نوآورانه‌ی کانتر (1988) انجام گرفت. پایایی پرسش‌نامه‌ها به ‌ترتیب 0.83 و 0.88 به دست آمد. داده‌ها با استفاده از آزمون تی تک‌نمونه‌ای و رگرسیون چندگانه در نرم‌افزار Spss16 تحلیل گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که نگرش به تغییر سازمانی و رفتار نوآورانه‌ی معلمان به طور معناداری بالاتر از میانگین و در وضعیت مطلوب قرار دارد. نتایج فرضیه‌‌ی اصلی نشان‌دهنده‌ی رابطه‌ی مثبت و معنادار نگرش به تغییر سازمانی با رفتار نوآورانه‌ی معلمان آموزش ابتدایی بیرجند است. همبستگی بین نگرش به تغییر سازمانی با رفتار نوآورانه(R= 0/20) به دست آمد؛ بنابراین نگرش به تغییر سازمانی در رفتار نوآورانه‌ی معلمان ابتدایی بیرجند نقش پیش‌بینی‌کننده دارد. نتایج فرضیه‌های فرعی نیز بر این امر تأکید دارد که، به استثنای نگرش عاطفی، نگرش شناختی و رفتاری رابطه‌ی مثبت و معناداری با رفتار نوآورانه‌ی معلمان آموزش ابتدایی بیرجند دارند. از بین مؤلفه‌های نگرش به تغییر سازمانی، همبستگی دو مؤلفه‌ی رفتاری و شناختی با رفتار نوآورانه به‌ترتیب  (R= 0/26) و (R=0/19) به دست آمد. در نتیجه‌گیری کلی از بین ابعاد نگرش به تغییر سازمانی، مؤلفه‌ی رفتاری بیشترین نقش را در پیش‌بینی رفتار نوآورانه‌ی معلمان ابتدایی بیرجند دارد. http://www.farhangekhorasan.ir/article_235309.html مدارس نوین از پدیده‌های فرهنگی ایران اواخر دوره‌ی قاجار بودند که با وجود چالش‌های متعدد بعد از انقلاب مشروطه گسترش یافتند و حتی در برخی مناطق دورتر نظیر بیرجند نیز دایر شدند. مدرسه‌ی شوکتیه اولین مدرسه‌ی نوین بیرجند بود که در 1325ق/1285ش تأسیس گردید. پانزده سال پس از آن اولین مدرسه‌ی دخترانه‌ی بیرجند با نام شوکتیه‌ی نسوان دایر شد که مشکلات بیشتری نسبت به مدرسه پسرانه داشت. تاکنون درباره‌ی مشکلات مختلف این مدرسه تحقیقی صورت نگرفته است. از این­رو، پژوهش حاضر با تکیه بر اسناد مرکز اسناد آستان قدس رضوی به بررسی مهم‌ترین چالش‌های اولین مدرسه‌ی دخترانه‌ی بیرجند (در 14 سال اول فعالیتش) اختصاص یافته است. نتایج حاصل از این پژوهش، که با روش پژوهش تاریخی و به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی انجام شده، نشان می‌دهد چالش‌های فرهنگی، مالی و اداری مهم‌ترین مشکلات شوکتیه‌ی نسوان بود. شوکت‌الملک دوم همراه با مادرش و برخی از علما نقش مهمی در حل مشکلات شوکتیه‌ی نسوان ایفا کردند. فقدان نیروی متخصص بومی چالش دیگری بود که با استخدام مدیرهایی چون طوبی محمودی، حکیم الهی و شاهزاده ابوالملوکی حل شد. مدیران غیربومی به خاطر عدم دریافت به‌موقع حقوق دچار مشکلات مالی مختلف شدند. استخدام معلم‌هایی برای تدریس زبان فرانسه چالش دیگری بود که به استخدام زنان روسی آشنا به این زبان منجر شد. ساختار ضعیف مالی و ناهماهنگی در پرداخت حقوق مدیران و معلم‌ها و ناآشنایی برخی معلمان بومی با ساختار آموزشی و کم‌تجربگی آنان از دیگر چالش‌های آموزشی شوکتیه‌ی نسوان بود که تنها پس از ادغام این مدرسه در مدارس دولتی کاهش یافت. http://www.farhangekhorasan.ir/article_236401.html با توجه به خاستگاه عرفان و پیوند آن با  فرهنگ ایرانی و انعکاس این پیوستگی در آثار عرفانی، همچنین شهرت نوروز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نمادهای هویت ایرانی، بررسی نوروز، هدف، فلسفه و جاذبه­های آن در آثار عرفانی اهمیت می­­یابد. علاوه­براین، بررسی دیدگاه عرفا، درباره‌ی نوروز و جاذبه­های آن و این که به چه جنبه­هایی بیشتر توجه داشته­اند و از چه جنبه­هایی غفلت نموده­اند، درخور توجه است. در این جستار، بازتاب جشن نوروز در آثار عرفانی و نگاه و نظر عارفان درباره‌ی این جشن بزرگ، با تأکید بر اشعار سه شاعر عارف، یعنی سنایی، عطار و مولوی، مورد بررسی قرار گرفته است. تحقیق در این موضوع به روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تحلیل محتوا انجام شده است. بررسی­ها نشان می­دهد که نوروز در معنی آغاز فصل بهار، به‌عنوان عید و برای بیان مفاهیم عرفانی در شعر شاعران عارف به کار رفته است. با این فرض، باید این عید و آیین بزرگ در جایگاه یکی از مراسم ملی ایرانیان و جشن مردمی و اجتماعی آنان نیز مورد توجه قرار گرفته باشد. اما نتایج حاکی از این است که عرفا به نوروز، نگاهی عارفانه و درونی دارند و چون مردم عامی به شادی و جشن ظاهری بسنده نمی­کنند. نوروز، ضمن این که در آثار و اشعار عارفان بزرگ در ردیف مضامین مقدس مانند معشوق، شب قدر، جلوه‌ی جمال حق و از مظاهر بسط، وصل و مدارج سلوک به کار رفته، به­عنوان جشن ملی ایرانیان چندان مورد عنایت و اهمیت قرار نگرفته است. وجود ملاحظات اعتقادی و تعصبات مذهبی، سلوک صوفیانه، فرامرزی و فراملیتی بودن عارفان، زهد صوفیانه و پرهیز از حضور در مراسم خوشگذرانی و شادخواری دربار سلاطین را می‌توان از دلایل مهم کم­اهمیت جلوه نمودن آیین نوروز در اشعار عرفانی برشمرد.