تأثیر کسب وکارهای خانگی بر توانمندسازی زنان روستایی (مورد مطالعه: بخش مرکزی شهرستان درمیان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند

2 استادیار گروه جامعه شناسی ، دانشکده ادبیات و علو م انسانی، دانشگاه بیرجند

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند

10.22034/fakh.2021.280572.1457

چکیده

زنان یکی از مهم­ترین گروه­های اجتماعی هستند که در پیشرفت اجتماعی و اقتصادی جامعه نقش مهمی دارند؛ بنابراین باید در همه زمینه­ها توانمند شوند تا بتوانند در جامعه نقش فعال­تری داشته باشند؛ بویژه زنان روستایی که نقش قابل توجهی در جامعه روستایی ایفا می­کنند. با توجه به اینکه روستاهای بخش مرکزی شهرستان درمیان دچار ضعف بنیان­های محیطی می­باشند و با چالش­های اقتصادی و شغلی رو­به­رو هستند، به­منظور جلوگیری از مهاجرت روستاییان و آسیب­پذیری زنان و مقابله با شرایط اقتصادی فعلی، باید به سمت توانمندکردن مردم، بویژه زنان از طریق کسب­و­کار خانگی گام برداشت. پژوهش حاضر به بررسی تأثیر کسب­وکارهای خانگی بر توانمندسازی زنان روستایی بخش مرکزی شهرستان درمیان می­پردازد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و مبتنی بر روش پیمایشی است. ابزار جمع­آوری داده­ها براساس پرسشنامه محقق­ساخته است. جامعه آماری، شامل کلیه­ زنان دارای کسب­وکار خانگی برابر با 89 نفر در بخش مرکزی شهرستان درمیان است. محاسبات آماری داده­ها با استفاده از نرم­افزارهای SPSS و Smart PLS انجام شده و جهت ارزیابی تعامل بین متغیرها، از معادلات ساختاری استفاده شده­است. نتایج تحقیق نشان می­دهد که بین کسب­وکار خانگی با توانمندسازی اقتصادی، اجتماعی و بین نوع کسب­وکار با توانمندسازی اجتماعی، رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد؛ ولی بین نوع کسب­وکارخانگی با توانمندسازی اقتصادی رابطه مثبتی وجود ندارد که با توجه به تحقیقات میدانی می­توان دلایل آن را خریداری بعضی از محصولات کسب­وکارهای خانگی توسط افراد و سازمان­ها به قیمت خیلی پایین، اشباع یک نوع کسب­وکار در بعضی از روستاها، عدم همکاری با بیمه برای مقابله با بحران­ها و حوادث، عدم تجربه و آموزش نداشتن مشتری زیاد دائمی برای برخی از کسب­وکارها دانست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
- آقایی فیشانی، تیمور؛ زارع­نیا، محمود (1390). کتاب جامع کارآفرینی و کسب­و­کار (رویکردی سیستمی بر مفاهیم، فرایندها، مدل­ها و کاربردها). تهران: کتاب طلایی جامع.##احمدپور، محمود؛ سمیع­زاده، مهدی (1390). کسب­و­کار خانوادگی. تهران: پویندگان پارس.##پرویزی، لیلا؛ یعقوبی، جعفر (1390). "بررسی راهکارهای کاربردی توسعه روستایی در استان زنجان از دیدگاه کارشناسان صاحب­نظر". در: مجموعه مقالات اولین کنگره ملی علوم و فناوری­های نوین کشاورزی. زنجان: دانشگاه زنجان: 175-180.##پیری محمدی، مریم؛ عسکری ندوشن، عباس (1395). "بررسی وضعیت اشتغال و شیوه‌های توانمندسازی زنان سرپرست خانوار تحت پوشش سازمان بهزیستی استان لرستان در سال 1394". در: همایش ملی تحولات جمعیت، نیروی انسانی و اشتغال در ایران. یزد: انجمن جمعیت شناسی ایران: 1-15.##حبیب­زاده، شیدرخ­سادات؛ ایروانی، هوشنگ؛ کلانتری، خلیل (1392). "تحلیل عاملی عوامل پیش­برنده و باز­­دارنده­ توسعه اجتماعی". پژوهش­های روستایی، سال چهارم، دوره چهارم، ش 2 (تابستان): 327-346.##خلوتی، ملیحه (1388). "بررسی میزان توانمندی زنان خانه­دار و عوامل مؤثر بر آن در شهر شیراز 1386". پژوهش اجتماعی، سال دوم، ش 4 (بهار): 154-171.##داوری، علی؛ رضازاده، آرش (1393). مدل­سازی معادلات ساختاری با نرم افزار PLS. تهران: جهاد دانشگاهی.##رنجبر، محبوبه؛ نیرومند، پوران­دخت (1393). "ملاحظاتی بر عوامل و شیوه­های مؤثر در توانمندسازی زنان و اشتغال آنان در ایران با تأکید بر آموزش­های مهارتی". مهارت­آموزی، دوره دوم، ش 8 (بهار): 75-91.##زاهدی، شمس­السادات (1386). کتاب زن و توسعه. تهران: پژوهش­های فرهنگی.##سازمان صنعت، معدن و تجارت (1399).##سپهوند، فاطمه، و دیگران (1396). "نقش مشاغل خانگی و اهمیت آن در توانمندسازی زنان روستایی". مطالعات محیط زیست، منابع طبیعی و توسعه پایدار، سال اول، ش 1 (تابستان): 1-9.##سعدی، حشمت­اله؛ جلیلیان، سارا؛ یعقوبی فرانی، احمد (1393). "تأثیر کسب­وکارهای خانگی بر توانمندی اجتماعی زنان روستایی".  زن و جامعه، سال پنجم، ش 3 (پاییز): 85-107.##شربتیان، محمدحسن (1388). "بررسی ابعاد و موانع اجتماعی اشتغال زنان". پیک نور، دوره هفتم، ش 3 (پاییز): 13-23.##غفاری، غلامرضا؛ دارابی، حسین؛ جهانگیری، پرویز (1388). "مروری بر شاخص­های توانمندسازی با تأکید بر زنان سرپرست خانوار". در: مجموعه مقالات دومین همایش توانمندی زنان و توان­افزایی زنان سرپرست خانوار. تهران: شهرداری تهران، اداره کل امور بانوان: 324-345.##فرهادی، فریبا؛ ابراهیمی، محمدصادق (1393). "تحلیل عاملی عوامل پیش­برنده­ی توسعه­ اجتماعی زنان روستایی شهرستان شهرضا". در: مجموعه مقالات سومین همایش ملی توسعه پایدار روستایی. همدان: سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، مؤسسه آموزش عالی عمران و توسعه: 51-57.##فنی، زهره؛ فرج­زاده، مژگان (1393). "توانمندسازی شغلی زنان و توسعه پایدار شهری (مطالعه موردی: زنان شاغل، منطقه 18 شهر تهران)". جغرافیا و توسعه فضای شهری، دوره اول، ش 1 (پاییز و زمستان): 91-102.##قلی­پور، آرین؛ رحیمیان، اشرف (1388). "رابطه عوامل اقتصادی، فرهنگی و آموزشی با توانمندسازی زنان سرپرست خانوار". رفاه اجتماعی، سال یازدهم، ش 40 (بهار): 29-62.##قنبری، یوسف؛ انصاری، رحیمه (1394). "شناسایی و تبیین عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر توانمندسازی زنان روستایی (مطالعه موردی: شهرستان رستم)". پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، سال چهارم، ش 3 (پاییز): 1-10.##کریمی موغاری، زهرا؛ نظیفی نائینی، مینو؛ عباسپور، سحر (1392). "عوامل اقتصادی مؤثر بر اشتغال زنان در ایران". مطالعات اجتماعی روان­شناختی زنان، سال یازدهم، ش 3 (پاییز): 5-22.##کلهر، رضوان؛ نعمتی، فؤاد (1396). "ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺷﺘﻐﺎل ﺧﺎﻧﮕﯽ ﺑﺮ زﻧﺎن روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﮐﻨﮕﺎور اﺳﺘﺎن ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎه". در: مجموعه مقالات برگزیده همایش ملی بررسی راهکارهای مدیریت توسعه کارآفرینی روستایی در ایران. سبزوار: دانشگاه حکیم سبزواری: 112-154.##کیمیایی، سیدعلی (1390). "شیوه­های توانمندسازی زنان سرپرست خانوار". رفاه اجتماعی، سال یازدهم، ش 40 (بهار): 63-92.##محمدی، زهره؛ لشگرآرا، فرهاد (1392). "نقش آموزش کارآفرینی در توانمندسازی زنان کارآفرین روستایی استان ایلام". پژوهش­های ترویج و آموزش کشاورزی، سال ششم، ش 2 (تابستان): 61-72.##مرکز آمار ایران (1395). "سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395". [پیوسته] قابل دسترس در:  [10/5/1399] www.amar.org.ir##مطیعی لنگرودی، سیدحسن، و دیگران (1391). "تببین عوامل مؤثر بر توانمندسازی روستاییان در توسعه­ کارآفرینی (مطالعه موردی: بخش­های زند و سامن شهرستان ملایر)". پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 44، ش 80 (تابستان): 119-138.##نجفی­ فرهادلو، زینب؛ استعلاجی، علیرضا؛ قرخلو، مهدی (1394). "بررسی توانمندسازی زنان در صنعت گردشگری (مطالعه موردی: منطقه ولنجک و درکه)". در: مجموعه مقالات برگزیده اولین کنفرانس بین­المللی علوم جغرافیایی. شیراز: مؤسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی، 1-10.##نظم­فر، حسین (1396). "تحلیل سطوح توسعه روستایی و میزان برخورداری دهستان­های استان آذربایجان غربی".  اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال ششم، ش 1 (بهار): 159-175.##هاشمی، حامد؛ پور امین­زاد، سعیده (1389). "ارزیابی شاخص­ها و عوامل مؤثر بر توسعه کسب­وکار و کارآفرینی زنان در ایران (مطالعه موردی: استان گیلان)". در: مجموعه مقالات برگزیده اولین کنفرانس بین­المللی مدیریت، نوآوری و کارآفرینی. شیراز: ایلیا نوین: 1-14.##
-  Murthy, Psr. (2013). "Economic Empowerment of Rural Women by Self Help Group Through Micro Credit". University of Madras, Vol. 4, No, 1: 63-98.##Ecs, Zoltan G. (2004). Small Industries and Economic Growth, the first article in the book: The Role of
Small Industries in Modern Economy
. Translated by Jahangir Majidi. Rasa Cultural Institute.##Elsayed, Ahmed; Roushdy, Rania (2017). "Empowering Women under Social Constraints: Evidence from a Field Intervention in Rural Egypt". IZA Institute of labor Economics, IZA Discussion Papers. No. 11240: 1-43.##Kyem, p. A. K. (2004). "Power, participation, and Inflexible Institutions: An Examination of the challenges to community Empowerment in participatory GIS Applications". Cartographica, Vol. 38, No. 384: 5-17.##Mainuddin, AKM; et al. (2015). "Women Empowement and Its Relation with Health Seeking Behavior in Banhladesh". Journal of Family & Reproductive Health, Vol. 9, No. 2: 50-86.##Whetten, David A.; Cameron, Kim S. (1998). "Developing Management Skills". Addison- Wesley Wheelan, Vol. 25, No. 8: 50-81.##